 |
| له بهیاننامهیهكدا دهستهی باڵای داكۆكیكار له قوربانیانی ئهنفال تهئكید دهكاتهوه كه دهبێ خهڵكی كوردستان و كهس و كاری قوربانیانی ئهنفال ههڵویستیان ههبێت بهرامبهر به دواخستنی ئیعدام كردنی تاوانبارانی ئهنفال. وردهكاری زیارت لهم راپۆرتهدا دهبیستن: |
 فهرهاد حهسهن - ههولێر |
سه رچاوه ئینسان دۆست http://insandost.blogfa.com/
وتهبێژێكی هێزهكانی ئهمریكا له عێراق ئاشكرای كرد: هێزهكانی وڵاتهكهی بۆ دهستگیركردنی ئهو لێپرسراوه ئێرانییهی كه له هۆتێل "سلێمانی پاڵاس" دهستگیر كرا له وێنهیهكی تایبهت بۆ ئهو مهبهسته كهڵكیان وهرگرتووه و له راستیدا ئهو كهسه بوو كه ئێمه ماوهیهكی دوورودرێژه بهدوایهوه بووین.
"وینفرد دانیلسۆن" له لێدوانێكدا بۆ ئاژانسی "فرانس پرێس" رایگهیاند:" به پێچهوانهی قسهكانی " فهرهادی" كه گوایا ئهو بۆ كاروباری بازرگانی سهردانی ههرێمی كوردستانی كردووه و سهرقاڵی كاروباری بازرگانییه، ناوبراو له رێگای وێنهیهكی تایبهتهوه دهستگیر كراوه.
ههروهها ناوبراو ئاماژهشی بهوه كرد كه ئێستا به هۆی ئهمنییهوه ناتوانن زانیاری زیاتر لهوبارهیهوه بڵاو بكهینهوه تهنیا ئهوه نهبێ كه فهرهادی ئهو كهسهیه كه ئێمه بهدوایهوه بووین.
شایانی ئاماژه پێكردنه ههفتهی رابردوو هێزهكانی ئهمریكا له هۆتێل سلێمانی پالاس لێپرسراوێكی ئێرانیان دهستگیر كرد كه له گهڵ شاندێكی ئێرانی سهردانی شاری سلێمانیان كردبوو و بهرهو شوێنێكی نادیاریان برد و ههروهك راگهیاندهنهكانی ئێرانی باسی لێوه دهكهن ناوبراو تهنیا بۆ كاروباری بازرگانی سهردانی ههرێمی كوردستانی كردووه، بهڵام ئهوهی كه جێگای سهرنجه ئهوهیه كه ههوهك پێشتر ئاماژهی پێكراوه خاڵی سنووری باشماغ ماوهیهكه داخراوه و به شێوهیه كه تهنیا دوو رۆژ دوای كردنهوهی خاڵی سنووری ناوبراوو به شێوهی فهرمی سهر له نوێ داخرایهوه، ههربۆیه هیچ بارزگانێكی ئێرانی نزیكهی دوومانگه لهو شوێنهوه سهردانی كوردستانی نهكردووه لهبهر ئهوهی زۆربهی چاودێڕان لهوباوهڕهدان كه بووچووهكانی ئهمریكا لهوبارهیهوه راسته و لهوانهیه كه ناوبراو به مهبهستێكی دیكه گهێشتۆته سلێمانی.
سهرۆك كۆماری سوریا، ئهمڕۆ به زیندانیانی ئهو وڵاته لێبوردنێكی گشتیی دهركرد.
لێبوردنی گشتی ئهو تاوانانه له خۆ دهگرێ كه 17ی پووشپهری 2007 بهڕێوه چوون. راگهیاندراوه كه
هێندێك تاوان له دهرهوهی ئهو لێبوردنه دان.
تا ئێستا دیار نییه كه ئایا ئهو لێبوردنه گشتییه زیندانییانی سیاسییش دهگرێتهوه با نا.
كهركوكى وتى تا ئێستا كاتى جێبهجێ كردنى مادهى (140) كۆتایى نههاتوه و ههر پاساوێكى لهو جۆره رهت دهكهینهوه بۆ دواخستنى پرۆسهكه ، وتیشى ئهو ناوچانهى مادهى (140) دهیگرێتهوه حكومهتى ناوهندى وهك پێویست مامهڵهى لهگهڵ نهكردون و ئێمه نهمانتوانیوه راستهوخۆ خزمهتیان بكهین.
سه رچاوه چاودێر
| ||
|
وتهبێژێك بهناوی سوپای ئیران رایگهیاند كه سوپای ئێران به بۆنهی ساڵیادی شهری ئێراق – ئێران رۆكێتێكی بهناوی (غهدر) تاقی كردۆتهوه كه توانای برینی 1800 كیلۆمهتری ههیه ، شارهزایان پێیان وایه كه ئهم رۆكێته نموونهیهكی پێشكهوتووی موشهكه كیشوهربرهكانی وهك شههاب (3) ه كه توانای برینی 1300 كیلۆمهتری ههیه . | ||
 |
| سهرچاوهیهكی بهرپرس له شاری كهركوكهوه به ڕادیۆی نهوای ڕاگهیاند: له ههڵمهتێكدا هێزهكانی پۆلیسی كهركوك تیرۆریستێكیان به ناوی (محهمهد سهعید عهلی) دهستگیركردووه كه یهكێكه له ئهنجامدهرانی ئهو كردهوه تیرۆریستییهی كرایه سهر كورده ئێزدییهكان و بههۆیهوه زیاتر له 500 كهسیان لێكوژرا. سهرچاوهكه ئاشكراشی كرد: ئهو تیرۆرسته كه به (زهكی) ناسراوه پاسپۆرتی كهنهدی پێبووهو له كاتی دهستگیركردنیشیدا چهند بهڵگهنامهیهكی پێ گێراوه ئهوه دهسهلمێنن كه ئهم تیرۆریسته لهلایهن سوریا و توركیاوه هاوكاری دهكرێت، ههروهها (زهكی) یهكێكیشه لهو (44) كهسهی كه به فهرمانی (میت)ی توركی لهلایهن ژهنهراڵێكی خانهنشینی سوپای توركیاوه مهشق و ڕاهێنانیان له سهربازگهیهكی گهورهی شهقامی (وهتهن)ی ئهستهمبوڵ پێكراوه. سهرچاوهكه ڕونیشیكردهوه: دوای تهواوبوونی مهشق و ڕاهێنانی بهو (44) تیرۆریسته ، میتی توركی (20)یانی ڕهوانهی بهغدا و (12)ی ڕهوانهی شاری كهركوك و (8)ی ڕهوانهی ههولێر و (4)ی ڕهوانهی شاری سلێمانی كردووه بۆ ئهوهی پهلاماری تیرۆریستی تێدا ئهنجام بدهن. |
| هه ڵوه شاندنه وه ی حكومه تی مالكی به زیان بۆ ئاینده ی كورد و عێراق كۆتایی دێت | |
| ئاسۆ، زانا ئهحمهد- سالم حهمهخان: لهكاتێكدا كه باسوخواسی ئهگهری ههڵوهشاندنهوهی حكومهتهكهی مالكی تادێت گهرموگوڕتردهبێت، كوتلهی یهكگرتوو لهپهرلهمانی عێراق ههڵوهشاندنهوهی كابینهكهی لهئێستادا بهمهترسی بۆسهر ئایندهی عێراق وهسف دهكات و بهپێویستیشی دهزانێت لهبری ههوڵی ههڵوهشاندنهوهی، چاكسازی تێدا بكرێت و ئهندامێكی ئهولیستهش دووپاتی دهكاتهوه كه چوونه ناوهوهی كوتلهكهیان بۆبهره چوارقۆڵیهكه چارهنووسی سیاسی بهرهكه یهكلایی دهكاتهوهو نيصابى یاسایی پێدهبهخشێت. ئهسمهر حسهین ئهندامی ئهنجومهنی نوێنهرانی عێراق لهسهر لیستی یهكگرتووی ئیسلامیی كوردستان لهلێدوانێكی تایبهتدا بۆ ئاسۆ وێرای ئهوهی سهربهخۆیی كوتلهكهیانی لهبڕیارداندا بۆبهشداریكردن لهههربهرهیهكدا دووپات كردهوه، رایگهیاند: "وهك چۆن تا ئێستا نهچوینهته ناو بهره چوارقۆڵیهكهی پێشوو بهههمان شێوهش هیچ تهوهجوهێكمان نیه بۆ چوونه ناو بهره نوێیهكه، چونكه بهرهكهی پێشوو كاریگهری سلبی لێكهوتهوهو بووه هۆی كشانهوهی دوو حیزبی ناو ئیئتیلاف." وتیشی: "ههرچهنده تائێستا بهرهسمی باگهێشتی هیچ یهكێ لهوبهرانه نهكراوین بهڵام بهبهشداریكردنی كوتلهی یهكگرتوو لهبهره چوارقۆڵیهكهی پێشوو ئهوا قهیرانی سیاسی نێو پهرلهمانی عێراق چارهسهر دهكات، چونكه ئێستا ئهو بهرهیه خاوهنی 136 كورسین و بهپێی یاساش بۆپهرلهمان نیه هیچ جۆره دانیشتنێك ئهنجام بدات و بڕیار دهربكات ئهگهر رێژهی یاسایی ئاماده نهبێت كه 138 كورسیه واته لهحاڵهتی كشانهوهی كوتلهكانی تردا یهكگرتوو دهتوانێت نيصابى یاسایی بهپهرلهمان ببهخشێت بهڵام بهداخهوه لهم حاڵهشدا تا ئێستا هیچ گرنگیهكیان بهبهشداریی كردنی كوتلهی یهكگرتوو نهداوه كه بهو پێنج كورسیهی كه ههیهتی دهتوانێت بهشێك لههاوكێشه سیاسیهكانی ناوپهرلهمانی عێراق هاوسهنگ بكات." سهبارهت بهوهش كهبۆچی تا ئێستا بهرهسمی بانگهێشتی بهشداریكردنی بهرهچوارقۆڵیهكه نهكراون، ناوبراو هۆكارهكهی بۆئهوه گێرایهوه كه یهكگرتوو لهگهڵ لیستی هاوپهیمان ئامانجی هاوبهش و ستراتیژی ههیه و "ناتوانین پشت كهینه بڕیارێك كه دژ بهچارهنووسی گهلهكهمان بێت" بۆیه رهنگه ئهمه هۆكارێك بێت بۆئهوهی بهشداری یهكگرتوو بهههند وهرنهگرن.. ههروهك پهرلهمانتارهكهی كوتلهی یهكگرتوو ئهگهری ههڵوهشاندنهوهی كابینهكهی مالكی لهم كاتهدا بهكارێكی مهترسیدار بۆسهر ئایندهی عێراق وهسفكرد و وتیشی: بارودۆخی عێراق لهوهدانهماوه كه حكومهتێك ههڵبوهشێنرێتهوه و حكومهتێكی دیكه لهجێگهیدا پێكبهێنرێت، بهڵكو بهپێویستی دهزانین چاكسازی لهم حكومهتهدا بكرێت نهك ههوڵی ههڵوهشاندنهوهی بدرێت چونكه لهم كاتهدا رووبهرووی گرفت و قهیرانێكی نوێ دهبینهوه كه ئهو كاته ههست بهئاكامهخراپهكانی دهكهین، بۆیه دووپاتی دهكهینهوه ئێمه لهگهڵ چاكسازیداین نهك ههڵوهشاندنهوهی حكومهت.. ههرهك ناوبراو لهقسهكانیدا ئاماژهی بهوهش كرد: ئامانجی بهره چوار قۆڵیهكه ئهوه بوو كه مالكی لهئهزمهی راپۆرتهكهی كرۆكهر رزگار بكات و ههروهك رزگاریشی كرد، بهڵام تا ئێستا ئهو بهرهیه نهیتوانیوه عێراق لهم ئهزمه سیاسیه رزگار بكات.. جێی ئاماژهیه لهپێناو تێپهراندنی ئهو رهوشه سیاسیه ئاڵۆزهی كه عێراقی پێدا تێپهڕ دهبێت چوار حیزبی دیاری ناو عێراق كه بریتین لهههریهكه لهیهكێتی و پارتی و ئهنجومهنی باڵای شۆرشی ئیسلامیی و حیزبی دهعوه هاوپهیمانیهتیهكیان راگهیاند كه دواتر بهبهره چوارقۆڵیهكه ناسرا و لهم چوارچێوهیهشدا ههوڵهكان چڕكرانهوه لهپێناو بهشداری كردنی لیستی تهوافوق بهڵام ههوڵهكان بهئاكام نهگهیشتن و لهبهرامبهریشدا ههریهكه لهرهوتی سهدر و فهزیله و بهرهی تهوافوق و عیراقیه لهههوڵی پێكهێنانی بهرهیهكی نوێدان بۆئهنجامدانی گۆرانكاری لهنهخشهی سیاسی ێستای عێراقدا و ههندێك لهچاودێرانیش پێیان وایه كه رهنگه ئهم بهره نوێیه نهتوانێت كێبڕكێی بهره چوارقۆڵیهكه بكات بهوپێیهی كه جیاوازیهكی زۆر لهئایدۆلۆژیا و بیروبۆچوونی لایهنه بهشداربووهكانی ئهم بهرهیهدا بهدی دهكرێت. | |
زانكۆی كۆڵۆمبیای نیویۆرك دهڵێت لهسهر پلانهكانیان بهردهوام دهبن بۆ میوانداریكردنی سهرۆكی ئێرانی مهحمود ئهحمهدی نهژاد بۆ پـێشـكهشـكردنی گوتارێـك
 |
 |
| هێنڕی كسینجهر وهزیری دهرهوهی پێشوی ئهمریكا تهئكید دهكاتهوه لهوهی كه دابهشكردنی خاكی عێراق بهسهر سێ ناوچهی جیاوازدا رێگهیهكی گونجاوه بۆچارهسهركردنی كێشهكانی ئهو وڵاته. كسینجهر له بابهتێكدا كهله رۆژنامهی ئینهترناشیۆناڵ هراڵد تریبوندا بڵاوی كردۆتهوه ئاماژه بهوهدهدات كه كشانهوهی بهپهلهی هێزهكانی ئهمریكا دهبێته هۆی ئهوهی كه شهڕو توندوتیژییهكانی عێراق زیاتر ببن و توركیا و ئێرانیش فشارهكانیان لهسهر حكومهتی ههرێمی كوردستان زیاتر بكهن.كسینجهر رونیشی دهكاتهوه كه لهو حاڵهتهدا شهڕ كۆتایی پێنایهت بهڵكو ئاراستهكهی دهگۆڕێت و ههمو ناوچهكه دهخاته ژێر كاریگهری خۆیهوه. هێنڕی كسینجهر تهئكیدیش دهكاتهوه كه تاقه رێگهی رێكهوتنی لایهنهكانی ناو عێراق دروستكردنی سێ ههرێمی ئۆتۆنۆمه كه هیچیان دهسهڵاتی بهسهر ئهویتردا زیاتر نهبێت ئهگینا به كردهوه وڵاتی عێراق له ناو دهچێت. |
ههزاران لوبنانی بهشـداریـیان له ڕێوڕهسمی بهخاكسـپاردنی ئهنتوان غانمی پهرلهمانتاری دژ به سوریا كرد، ئهوهی كوشتنهكهی گرژی ناوهتهوه بهر دانیشـتنی
 |
| تهرمی ئهنتوان غانم به ئاڵای لوبنانهوه لهلایهن خزم و هاوڕێـكانی بهرز دهكرێتهوه، ههینی 21 ی مانگی نۆی 2007 |
 |
| رهجهب تهیپ ئهردۆغان سهرۆك وهزیری توركیا تهئكید دهكاتهوه كه حكومهتی وڵاتهكهی جگه له بهرپرسانی رهسمی حكومهتی بهغدا لهگهڵ هیچ دهسهڵاتێكی دیكهی عێراقدا سهبارهت به چارهسهركردنی مهسهلهی پهكهكه دانوستان ناكات. به گوێرهی ههواڵێكی رۆژنامهی ئاكشام ئهو لێدوانهی ئهردۆغان كاردانهوهیهك بووه لهبهرامبهر لێدوانهكانی بهرپرسانی حكومهتی واشنتۆن سهبارهت بهوهی كه پێویسته توركیا بۆچارهسهركردنی مهسهلهی پهكهكه دانوستان لهگهڵ لایهنه جیاوازهكانی عێراقدا بكات. شارهزایانی بواری سیاسی توركیا ئاماژه بهوه دهكهن كه مهبهستی ئهردۆغان له هیچ دهسهڵاتێكی دیكهی ناو عێراق ،حكومهتی ههرێمی كوردستانهو پێدهچێت نیكۆلاس بێرنز جێگری وهزیری دهرهوهی ئهمریكا له سهردانهكهیدا بۆئهنقهره داوای لهئهردۆغان كردبێتهوه كه دانوستان لهگهڵ حكومهتی ههرێمی كوردستاندا بكات. |
 |
سهرۆك بوش دهڵێت دهبێت كۆمهڵی نێونهتهوهیی بهردهوامبێت له فشـارهكانی بۆ سهر
 |
| سهرۆك بوش لهمیانهی كۆنفرانسـێـكی ڕۆژنامهوانی له كۆشـكی سپی دهدوێت، پـێـنجشهممه 20 ی مانگی نۆی 2007 |
جێگری سهرۆكی ئهنجومهنی نوێنهران تهئكیددهكاتهوه كه 140 له وادهی خۆیدا جێ بهجێ ناكرێ |
| خالید عهتیه جێگری سهرۆكی ئهنجومهنی نوێنهرانی عێراق تهئكید دهكاتهوه كه بههیچ شێوهیهك ناتوانرێت له كۆتای ساڵی 2007 دا ڕیفراندۆم له شاری كهركوك ئهنجام بدرێت. له دیدارێكیدا له گهڵ ئاژانسی ههواڵی روَیتهرزدا خالید عهتیه ڕایگهیاند: هیچ ههنگاوێك نهنراوه بۆ ئهوهی له كاتی خۆیدا ڕیفراندۆم لهو شارهدا ئهنجام بدرێت و ڕونیشیكردهوه كه كۆمسیۆنی باڵای سهربهخۆی ههڵبژاردنهكان ، لانی كهم 7 مانگی دهوێت بۆ خۆئامادهكردن بۆ ئهنجامدانی ئهو ڕیفراندۆمه بۆیه ئهگهر بڕیاری ئهنجامدانی ئهو ڕیفراندۆمهشمان دا ئهوا سهركهوتونابین تیایدا. عهتیه وتیشی: وێرای كێشه هونهریهكان چهند ڕێگریهكی دیكهی سیاسیش ههبوون كه ڕێگر بووه له بهردهم دواكهوتنی جێبهجێكردنی ماددهی 140. |
باسێکی کورت لهسهر شکستهکانی بزووتنهوهی کورد
سۆران خدری: بهرژهوهندی ئهنگلۆ-ئهمریکاو جیوپۆلۆتیکی ناوچهکهو؛ وه گوشاری وڵاتانی داگیرکهری کوردستان و وڵاتانی عهرهبی وا دهکات که بۆ ئهم جارهش شۆرشی گهلی کوردستان له باشووری کوردستان ببێته قوربانی. ئهمهش لهبهر کهم تهرخهمی و نه گرتنه بهری رێگای( ستراتیژی نهتهوهیی) پێویست له لایان سهرکردهکانی کوردهوه له باشووری کوردستان.
گهلی کورد له ههموو راپهرینهکانیدا بۆ وهدهست هێنانی مافهکانی رووبهرووی ههزاران شێوازی سهرکوتکهرانه کراوهتهوه له لایان وڵاتانی داگیرکهری کوردستانهوه. وه ئهو وڵاتانه به ههر نرخێک بووبێت حازر بوون که له گهڵ یهکتردا رێک کهون بۆ چهوساندنهوه و له ناو بردنی نهتهوهی کورد له ناوچهکهدا. وڵاتانی داگیرکهری کهری کوردستان زۆر جاریش چاو پۆشییان کردوه له مافهکانی خۆیان بهرانبهر به وڵاتانی مل هێزی دونیا بۆ ئهوهی خۆ له کێشهی کورد وهر نهدهن.
نموونه( مۆرکردنی 9 ماده له نێوان تورکیاو عێراقدا له ساڵی 1925، رێککهوتنی بهریتانیاو تورکیا له ساڵی 1917-1926 لهسهر کێشهی موسڵ بهرانبهر بهوهی که بهریتانیا پهیمانی سیفهر پووچهڵ کاتهوه که له ساڵی 1920 دا مۆر کرا بوو، پهیمانی جهزاییری ساڵی 1975؛ وه رێککهوتنی ئێران و یهکیهتی شۆرهوی له ساڵی 1946 له سهر مادهی 1 بهو مهرجهی شۆرهوی پشتگیری خۆی بۆ کۆماری مهاباد کۆتایی پێ بێنێت. سهرنهکهوتنی شۆرشی کوردی بهشێکی سهرهکیشی دهگهرێتهوه بۆ کهم تهرخهمی و کهم ههلوێستی سهرکردهکانی کورد، وه ههر وهها نهگرتنهبهری رێگای ( ستراتیژی نهتهوهی) پێویست له لایان سیاسهتمهدارانی کوردهوه.
باشووری کوردستان:
دوای رووخاندنی ئیمپراتۆری عوسمانی و پێکهینانی دهوڵهتی عێراق له لایان هاوپهیمانانهوه له ساڵی 1920 که بهشیکی گرنگی کوردستانیشخرایه سهری؛ گهلی کورد لهو بهشه داگیرکراوهدا له لایان رژێمهکانی بهغداوه ڕووبه رووی ههموو جۆره شێوازێکی سهرکووتگهرانه هاتووه ، ههر له سهرهتای دروست بوونی عێراق له ساڵی 1920 تا رووخانی رژێمی بهعسی فاشیستی عهرهبی له ساڵی 2003. رژێمه جۆر بهجۆرهکانی دهسهڵاتدارانی عهرهب(به پاشایهتی و کۆمارییهوه) هیچ کهم تهرخهمیان له سهر کووتکردنی گهلی کورد نه کردووه و به ههموو هێزێکیانهوه تێکۆشاون بۆ جینۆسایدکردنی گهلی .
بهڵام ههندێ جار که زانیویانه بارودۆخی سیاسی ناوچهکه ئالۆزهو بهرژهوهندییهکانیان له مهترسیدان؛ ههستاون به گرێ بهستنی چهند پهیمانێک لهگهڵ سهرکردهکانی کورددا. یا چهند مادهیهک یان نوسیووه له دهستورهکانیاندا سهبارهت به مافهکانی گهلی کورد له باشووری کوردستان بۆ نموونه مادی (2و 3ی ) دهستووری کۆماری نوێی عێراق له ساڵی 1958. لهو مادانهدا ئاماژه به مافهکانی گهلی کورد له کوردستانی باشووردا کرا بوو؛ بهڵام له چوار چێوهی عێراقێکی یهکگرتوودا. ههروهکوو فیدراڵییهکهی ئهمرۆ کوردستان له چوارچێوهی عێراقی دێمۆکراتی فیدرالدا.
له درێژهی بابهتهکهماندا زۆرتر ئاماژهیان پێ دهکهم، وه دهیان خهمه بهر دهستان؛ وه لهلایێکی کهشهوه دهوری وڵاتانی مل هێز که ههر جارێک ناکۆکییکیان بۆ دروست بوو بێت، به ناو بردنی.... کێشهی کوردو رێگا یهک بۆ چارهسهری ئهو کێشهیه گوشاری خۆیان لهسهر ئهو وڵاتانه زۆر کردوهو تا دووباره بهو شێوهیه بهرژهوهندییهکانی خۆیان بپارێزن. وهکوو بلێین کێشهی کورد بووه به تفهنگێک بۆ شهر کردن بهرانبهر به یهکتری به کاری دههێنن. ههر وهکوو چۆن نموونهیهکم له سهرهوه باس کرد وه ههروهها له درێژهی ئهم بابهتهشدا روونتری دهکهمهوه.
له سیاسهتی ئهمرۆی ناوچهکهشدا چهند شتێک ههن که سهرنجمان بۆ ئهوه را دهکێشن که ئهگهری ئهوه ههیه خهباتی چهند سالهی باشووری کوردستان دووباره ببێته قوربانی بهرژهوهندیهکانی وڵاتانی داگیر کهرو وه ئهنگلۆ-ئهمریکا. بۆیه ئهگهر بێتو سهرکردانی کورد درێژه بهو ستراتیژییهی خۆیان بدهن ئهوا کورد بۆ جارێکی کهش مال وێران و سهرگهردان دهبێتهوه.
یهکهم: کێشهی ئۆتۆمی ئێران و ستراتیژهیه سیاسی و ئابووری یهکانی ئسرائیل ئهمریکا لهو ناوچهدا
ئاشکرایه که دۆزی ئۆتۆمی ئێران بۆ ماوهیهکی دوورو درێزه رهوانهی ئاژانسی نێو دهوڵهتیی وزهی ئهتۆمی کراوه؛ وه ههتاکو ئیستا هیچ کام لهو لایهنانه به نهتیجهیهکی ئهو تۆ نهگهیشتوون. ئهگهر بێت و ئیران دهستی به ئۆتۆم بگات ئهوا ستراتیژیه درێژ خاینهکانی ئسرائیل و هاوپهیمانانی دهکهوێته بهر مهترسیی یهکی گهورهوه؛ بۆیه ئیسرائیل حازره به گرتنه بهری ههموو رێگایهک بۆ چاره سهر کردنی ئهو مشکلهیه؛ ئهگهر به رێگهی دیپلوماسی بیت یا نیزامی یا وهکوو گوشار خستنه سهر ئهمریکاو ولاتانی رۆژ ئاوا.
کارناسه ئسرائیلی یهکان له بنکهی لێکۆلینهوهی ستراتیژیهکانی ئیسرائیل رایان له راپۆرتێکدا گهیاندووه که هێرشی نیزامی بۆ سهر ئیران سوود بهخشیهکی ئهوتۆی نابێت. ههر وهکوو چۆن له رهپۆرتهکهیاندا هاتبوو، ئیسرائیل و ئهمریکاو وڵاتانی رۆژئاوا تاوهکوو ئێستا نازانن بنکه سهرهکییهکانی ئۆتۆمی ئیران له کوێ دا حهشار دراون. دیاره هۆیهکی ئهو کهمبوونی زانیارییه یان بهربڵاوی خاکی ئیران زانیوه. وه ههروهها ساز کردنی ههندێ لهو بنکانه له قووڵایی و ژێر خاکدا. دووهم تا وهکوو ئیستا دهزگا ههوالگرهکانی رۆژ ئاوا و ئهمریکا وه تهنانهی ئیسرائیلیش نازانن ئهگهر هاتوو هێرشی نیزامییان کرده سهر ئیران هێز و توانایی نیزامیی ئیران له چ ئاستێکدایه. بۆیه کارناسه ئیسرایلییهکان بهرژهوهندی خۆیان لهوهدا دهبیننهوه که به شێوهیهکی دیپلۆماسی چارهسهرێکی بۆ بدۆزنهوه.
دووهم: یارمهتی دانی جهکداره شیعهکان له لایان ئیرانهوه؛ چالاکی یه نیزامی یهکانی ئهم دوایهی پژاک له رۆژههڵاتی کوردستان.
یارمهتی دانی چهکداره شیعهکان له لایان ئیرانهوه بۆ ئالۆز کردنی بارودۆخی ناو خۆی عێراق که گوشارێک بێت له سهر ئهمرێکا تا ئهو وڵاته مهجبور کات به دانیشتن و سازان لهگهڵ ئیراندا له سهر بهرژهوهندییهکانی ههردوو لا. ههروهکوو چۆن لهم ماوهی پێشودا به ئاماده بوونی دهزگای میتی تورکهکان کۆبوونهوهی هاوبهشیان له ئێراق پێکهێنا. دیاره ئهم کۆبونهوانه که ئهمرۆ ئیران ئهمریکا و تورکیا دهیان بهستن بێگۆمان دوور له باسی کێشهی کورد نییه.
ههروهها دهست پێکردنی ئهم ئاخیرهی چالاکی یه نیزامییهکانی پارتی ژیانهوهی کوردستان(پژاک) له رۆژ ههڵاتی کوردستان دژ به سوپای داگیرکهری پاسدارانی ئیران که ههندێ له سیاسهتمهدارنی جیهان بهوه لێکی دهدهنهوه که ئهمریکا یارمهتیان دهدات بۆ ئهوهی گوشار خاته سهر ئیران که وا دهست له یارمهتی دانی شیعه چهکدارهکان ههلبگرێت. وه ئهمهش بۆ ئهوهیه که ئهمریکا داوا کارییهکانی ئیران لهسهر چهند خالێکی دیاری کراو بهێلێتهوه.
سێ یهم: کێشهی ئیسرائل و عهرهب له ناوچهکهدا.
بێ گومان ولاتانی عهرهبی سونیی مهزههب به هیچ شێوهیهک رازنین له سهر فیدرالییهت و حکومهتی شیعه له عێراقدا. ههموو وڵاتانی عهرهب له لایان سونی مهزههبهکانهوه حکومهت دهکرێن؛ وه عێراقیش تا رووخانی سهدام له لایان سونییهوه حکوم دهکرا. ئیستا وڵاته عهرهبه سونیی مهزههبهکان به ههموو شێوهیهک تێدهکۆشن که به ههر شێوهیهک بێت حکومهت بکهویتهوه ژێر دهسهلاتی سونی مهزههبانی عێراق. بۆیه لێرهدا چهند بهرژهوهندییهکی عهرهبی ئهمریکی دێته ئاراوه. لهوانهیه چهند ئیمتیازێک بدهن به یهکتر. گهرانهوهی دهسهلات بۆ سوننهکان له عێراقدا بهرانبهر بهوهی که وڵاتانی عهرهب له گهل ئیسرائیلدا پهیمانی ئاشتی مۆر بکهن. ئهگهر ئهمریکاو عهرهب لهسهر ئهمه رێک کهون ئهوا به گرتنهوه دهستی حکوم له لایان سوننهکانهوه ههموو ئهو دهسکهوتانهی باشووری کوردستان بۆ جارێکی که و سهر له نوێ پوچهڵ دهبنهوه. بۆیه دهبێت سهرکردایهتی کورد ههموو چهشنه رێگهیهک بگرنه بهر چاو که ئهمریکا نهتوانێت بۆ پاراستنی بهرژهوهندی خۆی لهسهر ئهو خاڵانه لهگهڵ دووژمنانی گهلهکاماندا رێک کهوێت.
گرێدانێکی کێشهی کهرکوک(رفراندۆم- مادهی140) به کێشهی موسڵ(1917-1926) له نێوان تورکیاو بهریتانیادا پهیمانی جهزاییری 1975؛وو پشتگیری یهکیهتی شۆرهوی له کۆماری مهاباد 1946.
بهکاربردنی ووشهی فیدرالیهت و مادهی 140 بهو شێوهی ئیستا له لایان ئهنگلۆ-ئهمریکیهکانهوه وه ههروهها راپۆرتهکهی( بهیکێر- هامیلتۆن)؛(کرۆکر) گۆمانێک دروست دهکات بۆمان که کێشهی ئیستای کهرکوک لهگهڵ ئهو کێشانهی سهرهوه پێکهوه گرێ بدهین. ئهمه ئهوه رادهگهیینێت که ئهمریکییهکان ئهم شتانه تهنها وهکوو چهکێک بهکاری دههێنن دژ به ئهو وڵاتانهی ناوچهکه که خهتهریان ههیه لهسهر بهرژهوهندی یهکانی ئهمریکا و هاوپهیمانانی؛ وه ههموو جارێک به باس کردنی لهسهر کێشهی کهرکووک و مادهی 140 ناحهزانی ئاگادار دهکاتهوه که ئهگهر بهرژهوهندی یهکانی ئهمریکا نهپارێزن ئهوا ئهمریکا به جیاکردنهوهی کوردهکان بهرژهوهندی ئیوه دهخاته مهترسییهوه وه نموونهش بۆ ئهمه زۆرن که من لێرهدا باس له چهند دانهیهکیان دهکهم.
کێشهی موسڵ له نێوان بهریتانیاو تورکیادا(1917-1926):
دوا به دوای تهواو بوونی شهری جیهانی یهکهم وه دهستهڵات گرتنی کهمالیستهکان له تورکیادا؛ دروست کردنی کۆماری تورکیای نوێ لهو ناوچهدا له لایان کهمالیستهکانهوه؛ ناکۆکی کهوته نێوان تورکیاو بهریتانیا سهبارهت به موسڵ. تورکیا دهیویست به ههر چهشنێک بێت موسڵ بکات به ههرێمێک له کۆماری تورکیای نوێ. بهڵام بهریتانیا لهسهر ئهو داواکارییهی تورکیا رازی نهبوو؛ لهبهر بهرژهوهندییه سیاسی ئابوورییهکانی خۆی له ههرێمی موسڵ، و به تهواوهتی کۆنترۆڵ کردنی چاڵه نهوتهکانی ئهو ناوچهیه. بهریتانیا که زانی تورکیا دهست بهردار نیه له سهر داواکاری موسڵ؛ ههستا به دهر کردنی بیرۆکهیهک بۆ دروست کردنی وڵاتێکی کوردی سهربهخۆ له ناوچهکهدا. ئهم بیرۆکهیهش لهبهر چهند هۆیهکی ستراتیژی بهریتانیا بوو، که بهو شێوهیه بتوانێت بهرژهوهندییهکانی خۆی بپارێزێت.
1- پشتگیری کردنی کورد لهو کاتهدا هۆیهک بوو بۆ گوشار خستنه سهر تورکیا که واز له ویلایهتی موسڵ بهێنێت.
2- گوشار خستنه سهر نهتهوهی عهرهب و رێکخراوه سهربهخۆییهکانی عێراق که داوای سهربهخۆیی عێراق و چوونه دهرهوهی بهریتانیا لهو کاتهدا نهکهن.
3- پێشنیاری دروستکردنی وڵاتی کوردی لهو کاتهدا بۆ دهسهڵات گرتن بهسهر ئهو ناوچه ستراتیژییه بوو(کوردستانی مهرکهزی) که به هێڵی سنووری قهفقازهوه نووسرابوو؛ ئهوهش بۆ بهرهنگار بوونهوه له گهڵ یهکیهتی شۆرهویدا، که به دووژمنێکی سهرهکی بهریتانیا له قهڵهم دهدرا دووای سهرکهوتنی شۆرشی 17 ئۆکتۆبهری 1917.
بهریتانیا بۆ ئهوه پێشان بات به تورکیاو عهرهبهکان که ئهو سووره لهسهر دروست کردنی وڵاتی سهربهخۆیی کورد ههستا به بهستنی پهیمانی سیفهر له 10 ئاگۆستی 1920 وه له مادهی 63 دا ئاماژهی به سهربهخۆیی کوردستان کرد. تورکهکان که بۆیان ئاشکرا بوو پێشنیاری گرتنی رفراندۆمیان کرد له موسڵ وه ههروهها ناردنی کێشهی موسڵ بۆ وڵاته هاوپهیمانهکان؛ بهو مهرجهی که بهریتانیا پهیمانه مۆرکراوهکهی سیفهر پووچهڵ کاتهوه. بهریتانیا لهسهر ئهم پێشنیاره ههستا به گرتنی پهیمانێکی که ئهویش پهیمانی لۆزان بوو که له ساڵی 1923 مۆرکرا. وه لهو پهیمانهدا به هیچ شێوهیهک باس له کێشهی کورد نهکرا. تورکهکان که دڵنیا بوونهوه که پهیمانی سیفهر ههڵوهشاوهتهوه، و لهبهر ئهوه که له رفراندۆمهکهی موسڵ بیباتهوه؛ ههستان دهستیان کرد به بڵاو کردنهوهی پرپاگهنده دژ به بهریتانیا له موسڵ وه سهرنجی کوردهکان بۆ خۆیان راکێشان. ئهوه بوو له فورئه 1925 وهفدێکی سێ قۆڵی رهوانهی موسڵ کرا بۆ لێکۆڵینهوه له بارودۆخی ههرێمهکه. وهفدهکه رایگهیاند که پێنج له ههشتی ناوچهکه کوردن وه بۆیان ههیه که وڵاتێکی سهربهخۆیان بۆ دیاره بکرێت. بهڵام ئهوهشیان را گهیاند به بهریتانیا که کوردهکان بوونیان به بهشێک له تورکیا پێ باشتره تا ئهوهی ببن به بهشێک له وڵاتی عهرهبی.
ههر لهو کاتهشدا شۆرشی شێخ سهعید ههڵگیرسا؛ ئهوه بوو که به شێوهیهکی درندانه له لایان کهمالیستهکانهوه سهرکوت کرا. وه سهر ههڵدانی ئهو شۆرشه لهو کاتهدا گومانێکی لای کهمالیستهکان دروست که دهستی بهریتانیایی تێدا ههبوه. بهم شێوهیه بهریتانیا تورکیایی مهجبور کرد که مهرجهکانی بهریتانیا قهبووڵ کات. ئهوه بوو که بهریتانیاو تورکیا و عێراق له 8 ژۆئن 1926 پهیمانێکی سێ قۆڵیان مۆر کرد، مهرجهکانی بهریتانیا بۆ عێراق ئهوه بوو که موسڵ دهبێت به بهشێک له ههرێمی کۆماری عێراقی نوێ بهو مهرجهی که بهریتانیا بۆ 25 ساڵی داهاتوو مافی مانهوهی له عێراق پارێزراو بێت. بهڵام تورکیا دوو مهرجی دانا بۆ بهریتانیا بۆ ئهوهی واز له موسڵ بهێنێت. یهکهم بهریتانیا نابێت به هیچ شێوهیهک پشتگیری شۆرشه کوردیهکان بکات و هانیان بدات بۆ دروست کردنی وڵاتێکی سهربهخۆ. دووهم 10% له دهرامهتی چاڵه نهوتهکانی موسڵ و ناوچهکانی دهبێت بۆ تورکیا بێت. بهریتانیاش زۆر به پێ خۆشحاڵییهوه ئهو مهرجانهی تورکیای پهسهند کرد. دوای رێکهوتنه سێ قۆڵییهکه ئهوه بوو هێڵی سنووری برۆکسلیان پهسهند کرد که سنووری نێوان تورکیاو عێراق جدا دهکاتهوه.
پهیمانی ئهلجهزایر 1975:
دوا به دوای کوودیتای رژێمی بهعسی فاشیست له تهمووزی 1968؛ وه راگهیاندنی بۆ دروست کردنی وڵاتێکی بههێز له ناوچهکهدا له سهرهتای گهیشتنی به دهسهڵات؛ و دهر کهوتنی ئاڵۆزییهکانی نێوان سهدام و رزێمی تاران. ئیران و هاوپهیمانهکانی ئهو کاتهی ههستیان به مهترسییهکی زۆر کرد له لایان رزێمی بهعسهوه. بۆیه ئیران داوای گۆرانکاری کرد له پهیمانه مۆرکراوهکهی ساڵی 1937 له نێوان رژێمی بهغداو رژێمی تاران؛ بهڵام رژێمی بهعس پێشنیارهکهی ئیرانی رهد کردهوه. ئیران و هاوپهیمانهکانی نگرانییهکی زۆریان لا دروست بوو وه ههستان به بهکار بردنی شۆرشی کوردی بۆ پاراستنی بهرژهوهندییهکهی له ناوچهکهدا؛ به تایبهت له کهنداوی (فارس- عهرهب). بۆیه دهستی کرد به یارمهتی نیزامی پارتی دیمۆکراتی کوردستانی عێراق به سهرۆکایهتی مهلا مستهفا بارزانی بۆ ئهوهی لهگهڵ رژێمی بهغدا دا رووبهرووی شهر بێتهوه، وه بهو شێوهیه سهرگهرمی شهری ناو خۆی کهن که نهتوانێت بهرژهوهندییهکانی ئیران و ئهمریکا له ناو چهکهدا بخاته مهترسییهوه.
ئهڵبهت شۆڕشی کورد پێشتر دهستی پێکردبوو(1961) .بهڵام له سهرهتادا پێوهندیهکی به ئێرانهوه نهبوو. بهڵام پاشتر ئێران و ئامریکا خۆیان لێ نزیک کردهوه تا به یارمهتیدانی بارزانی ، عێراق بخهنه ژێر گوشارێکی زۆرهوه که تهسلیمی ویستهکانی ئیران و ئهمریکا بێت. بهڵام ئهو شهره عێراقی بهوه ناچار نهکرد که پاشگهزبکات له پهیمانهکهی 1937. ئیران که بۆی دهرکهوت که عێراق ههر سووره له سهر پهیمانه که، خۆی یهک لایهنه له ساڵی 1969 پهیمانهکهی ههڵوهشاوه راگهیاند. وه ههر لهو ساڵهشدا ئیران و ئهمریکا دوو خالیان پێشکهش به رژێمی بهغدا کرد. یهکهم: عێراق دهبێت مافهکانی کورد له کوردستانی باشوور به رهسمی بناسێت. دووهم: یا ئهوه که عێراق دهبێت تهسلیمی ئیران و ئهمریکا بێت. خاڵی یهکهم بۆ ئهوه نهبوو که ئیران و یهمریکا پێخۆشحالن به وهرگرتنی مافی کورد له کوردستانی باشوور، بهڵکوو بۆ ئهوه بوو که لهو رێگهیهوه خاڵی دووهم به سهر عێراقدا بسهپێنن. بهڵام رژێمی عێراق خاڵی یهکهمی قهبووڵ کرد و له گهڵ بارانی کهوته وتووێژ و سهرنجام لهسهر بهیانی 11 ئازاری 1970 رێککهوتن. ئیران و ئهمریکا بهم وهزعه پێ خۆشحاڵ نهبوون. بۆیه ههر به بهر دهوامی یارمهتی پارتی دێمۆکراتی کوردستانیان کردو؛ وه سهرکردهکانی کوردیان هان دهدا که ئهو خاڵانهی 11 ئازار قهبووڵ نهکهن.
چوونکه ههموو مافه رهواکانی کوردی تێدا نیه. حکومهتی ئیران به شێوهیهک نفوزی کردبووه ناو شۆڕسی کوردستانی عێراقهوه، که حکومهتی بهغدا بهو باوهره گهیشت که ئهگهر بێت و خاڵی دووهم قهبووڵ نهکات ئیمکانی لهدهسدانی کوردستان کهم نابێت. چوونکه له 1974 ،بارزانی و حکوومهت رێکنهکهوتن و شهڕ دهستی پێکردهوه. ئهمجار شهڕهکه به هێز و پشتیوانیی ئێران بووه شهڕی جبههیی و شۆڕشی کورد سهرکهوتنی زۆری بهدهست هێنا . بۆیه دوای پێنج ساڵ تێپهر بوون بهسهر بهیانی 11 ئازار حکومهتی بهغدا خاڵی دووهمی قهبووڵ کرد. له ساڵی 1975 پهیمانی جهزاییر مۆر کرا بهو مهرجهی ئهگهر عێراق دهست تێوهر نهدات له بهرژهوهندیه ستراتیژییهکانی ئیران له کهنداوی(فارس- عهرهب) ئهوا بهرانبهر به ئهوه حکومهتی ئیران و ئهمریکا یارمهتییهکانی خۆیان بۆ کوردهکان رادهگرن. پاش ئهو رێکهوتنه، ئهوه بوو شۆرشی کوردی بۆ جارێکی دیکه بووه قووربانی بهرژهوهندی وڵاتانی ناوچهو وڵاته زل هێزهکان.
کۆماری مهابادو یهکیهتی شۆرهوی 1946:
له ژانوویهی سالی 1942 یهکیهتی شۆرهوی و هاوپهیمانان پهیمانێکیان مۆر کردبوو که دوای کۆتایی هاتنی شهر دهبێت هێزی ئهو وڵاتانه له ئیران بچنه دهرهوه. سهرهرای ئهوهش شۆرهوی داوای کردبو له رژێمی تاران که شرکهته نهوتهکانی له چاڵه نهوتهکانی باکووری ئیران سهرماییه گوزاری کهن. ئیرانیش لهبهر گوشاری هاوپهیمانان ئهو داوا کاریهی دوا بخات بۆ دوای شهری جیهانی دووهم. شۆرهوی ههستی بهوه کردبوو که ئیران گوشاری لهسهره که دوای کۆتایی هاتنی شهر به تهواوی ئهو داواکاریهی رهد کاتهوه. بۆیه شۆرهوی راپهرینی کورد و ئازهریهکانی به ههلێکی باشی دانا که بیکات به فشارێک بۆ سهر ئیران که داوا کاریهکهی جێ به جێ کات. لهم پێناوهدا شۆرهوی دهستی کرد به یارمهتی نیزامی کۆماری مهاباد. وه جنراڵ ئاتاکشیوف بهڵێنی دا که یارمهتیهکانیان بۆ کۆماری مهاباد زۆرتر کهن، بۆیه له پێش ههموو شت 60 قووتابی کوردیان له کۆلێژی سهربازی باکۆ وهرگرت بۆ روونکردنهوهی کێشهی کورد بۆیان و راهێنانیان له بواری نیزامی و سهربازیهوه. له ساڵی 1945 ئێزگهو دهزگایهکی چاپی کوردی رهوانهی کوردستان کرا، له گهڵ ههشت ماشێنی پر له چهک و تهقهمهنی؛ دوو ههفته دوای ئهوهش پێنج ماشینی کهی پڕ له تهقهمهنی ناردهوه بۆ کۆماری مهاباد. بهڵام چهکه قورسهکانی وهکوو تۆپ و تهیاره دوا خران.
ئهم یارمهتیانهی سۆڤییهت لهبهر ئهوه نهبوو که یارمهتی دهوڵهتی سهربهخۆی کورد بدات؛ بهڵکوو بۆ ئهوه بوو که دوای تهواو بوونی شهری جیهانی دووهم، یارمهتیهکانی بۆ کۆماری مهاباد ببنه هۆی ئهوه که ئیران و هاوپهیمانان داوا کاریهکانی شۆرهوی سهبارهت به سهرمایهگوزاری شرکهتهکانی له نهوتی باکووری ئیران قهبووڵ کهن. دوای کۆتای هاتنی شهری جیهانی دووهم و سهرکهوتنی شۆرهوی و هاوپهیمانان به پێ پهیمانی 1942 دهبوایه هێزهکان برۆیشتناته دهرهوه. بۆیه ئهمریکیهکان له 31 دیسامبر 1945 ئیرانیان بهجێ هێشت وه له 1 مارسی 1946 بهریتانیهکانیش ئیرانیان به جێ هێشت. بهڵام هێزهکانی شۆرهوی ههر له ئیران مانهوه کشانهوهی هێزهکانی دوا خست. ئیران و هاوپهیمانان دهیانزانی که مهبهستی یارمهتی دانی شۆرهوی له کۆماری مهاباد قهبووڵ کردنی داوا کاریهکهیهتی له لایان ئیرانهوه. بۆیه له مارسی 1946 سهرۆک وهزیرانی ئیران رۆیشت بۆ مۆسکۆ بۆ تاوتێ کردنی بارودۆخهکه. به پێ مادهی 1 ی ئهو پهیمانه ئیران و شۆرهوی له سهر ئهوه رێک کهوتن که ئهگهر شۆرهوی یارمهتی یهکانی بۆ کۆماری مهاباد بوهستێنێ و هێزهکانی خۆی له ئیران بکێشێتهوه ئهوا به پێی مادهی یهکی ئهو رێکهوت نامهیه شرکهتهکانی شۆرهوی له دهرهێنان و سهرمایه گوزاری له چاڵه نهوتهکانی باکووری ئیران سوودمهند دهبن. له گهڵ مۆرکردنی ئهو رێکهت نامهیه له 26/3/1946 جرۆمیکو رایگهیاند که هێزهکانی شۆرهوی له 5-6 ههفتهی داهاتوودا خاکی ئیران بهجێ دههێڵن. وه ئهمجارهش کێشهی کورد بووه قوربانی بهرژهوهندی شۆرهوی و ئیران و هاوپهیمانان.
سهرئهنجام:
جا بۆیه ئهم نموونانهم هێنایهوه له سهرهوه که بۆمان دهرکهوێت بۆچی کێشهی کورد ههموو جار له کۆتایی قۆناغی سهرکهوتنیدا دهبێته قوربانی بهرژهوهندی سیاسی و ئابووری ئهو وڵاتانهی که ئاماژهمان پێکردن. وه ئایا دهبێت لهم شکستانهی سهرهوه سهرکردایهتی کورد چ دهرسێک فێر بوو بێت؛ وه له چ روانگهیهکهوه دهبێت ههڵسوو کهوت کات له گهڵ باروودۆخی سیاسهتی ئهمرۆی ناوجهکه؛ وه راپۆرتهکهی کرۆکر چۆن ههڵ دهسهنگێنن. ئایا راپۆرتهکهی کرۆکر ئهوه را نا گهینت که ئهگهر بێت و دهسهڵات دارانی ناوچهکهو عێراق ( عهرهبی سونهو شیعه) لهسهر داواکاریهکانی ئهمریکا رێک کهون ئهوا کێشهی کورد دوا دهخرێت و دهسهڵات دهدرێتهوه دهستهڵاتادارانی پێشوو؟
پێویسته سهرکردایهتی سیاسی کورد له باشووری کوردستان ستراتیژی خۆی بگۆرێت ؛ و ههموو رێگهیهک بگرێته بهر بۆ رێگرتن لهسهر رێکهوتنی بهرژهوهندی له نێوان ئهمریکاو دووژمنانی کورد. ئهگهر تهنانهت دهستیشیان بهر تفهنگ دابێت وهکوو عهرهبه شێعه و سونهکان که هێزێکی چهکداریان دروست کردووه له پشت هێزه سیاسی یهکهی خۆیانهوه له حکومهتی عێراق بۆ پهرچ دانهوهی هێرشی ئهمریکا له ئهگهری پێشێل کردنی بهرژهوهندیهکانیان له ناو خۆی عێراقدا
ئهگهر کێشهی کهرکوک(مادهی 140) و فدراڵییهتی ههرێمی کوردستان لهگهڵ ساڵانی رابووردو ههڵ بسهنگێنین دهبینین که هیچ جێوازییهکی ئهو تۆ تێدا نابینرێت، و ههتاکو ئێستا سهرکردهکانمان نهیانتوانیوه بهرژهوهندییهک دروست کهن له نێوان کوردو ئهمریکادا که ئهو بهرژهوهندیه ببێته هۆی ئهوه که ئهمریکا نهتوانێت بهرژهوهندییهکهنی له ناوچهکهدا بپارێزێت به بێ پاڵ پشتی کورد.
ههروهها سیاسهتمهدارانی کورد بۆ جێ به جێ کردنی مادهی 140 له کاتی دیاری کراوی خۆی دا دهبێت ههڵوێستێکی جیدی پێشان بدهن و جهخت له سهر جێ به جێ کردنی له کاتی خۆیدا بکهنهوه. ؛ و به ئهمریکا راگهیهنن ئهگهر ئهو مادهیه جێ به جێ نهکرێت، ئهوا به بێ گومان ههڵوێست و ستراتیژی خۆیان له گهڵ ئهمریکا دهگۆرن. چونکه دوا خستنی ئهم مادهیه ئهوه را دهگهینێت که ئهمریکا له ووتو وێژدایه له گهڵ لایهنه پهیوهندیدارهکان به کێشهی کوردهوه. وه ئهگهر بێت ئهم کێشهیه چارهسهر نهکرێت پێش ئهوهی ئهمریکاو ئهو لایهنانه رێک کهون، ئهوا سهرکردایهتی کورد وهزنی سیاسی و رۆلی خۆی له ناو چهکهدا له دهست دهدات.ودیسان ئهگهری دووپات بوونهوهی شکستی کورد دهبین له مهیدانی سیاسهسهتدا.
سه ر چاوه خۆرهه ڵات نێوز
 |
| بنكهی دابهشكردنی فوَرمی هاوردهكان و ئاواره گهڕاوهكانی ماددهی (140)ی شاری كهركوك داوای دابین كردنی شوێن و بینای بۆ لیژنهكه دهكات . كامهران نهجار زانیاریی زیاتری لایه: |
| سه رچاوه ڕادیۆ نه وا |
ماڵپهڕێـكی ئیسلامی دهڵێت بن لادن له ڤیدیۆیهكی نوێـیدا بڕیاری شهڕ له دژی سهرۆكی پاكسـتانی دهد |
|
وێنهیهكی بن لادن لهو ڤیدیۆیهی كه له ماڵپهڕێـكی سهر به ئهلقاعیده بڵاوكرایهوه، 6 ی مانگی نۆی 2007 |
فڕۆكهوان محهممهد عهلهوی، جێگری فهرماندهیی هێزی ئاسمانی ئهرتهشی ئێران، ههڕهشهی كرد، جوابی ههر جۆره هێرشێكی ئیسراییل دهدهینهوهو بۆمب هاوێژهكانی ئێمه دتوانن قوولایی خاكی ئیسراییل بۆمباران بكهن.
محهممهد عهلهوی كه لهگهڵ ههواڵدهری فارس قسهی دهكرد وتی: ئێمه پڕۆژهیهكمان ههیه كه به پێی ئهو پڕۆژهیه بۆمب هاوێژهكانی ئێمه توانای ئهوهی دهبێ تهواوی خاكی ئیسراییل بداته بهر هێرش.
ئهو بهرپرسه باڵایهی ئهرتهشی ئێران رایگهیاند: "موشهكهكانی ئێمه توانایی گهیشتن به ئیسراییلیان ههیه. ئێمه دهتوانین به فڕۆكه راوكهرهكانی خۆمان هێرش بكهینه سهر ئهو وڵاتهو جوابی ههر هێرشێكی چاوهرواننهكراوی ئهوان به هێرشه ئاسمانییهكانی خۆمان بدهینهوه".
جێگری فهرماندهی گشتی هێزی ئاسمانی ئێران وتی: "ئهو پرۆژهیه (بۆمبارانی خاكی ئیسراییل) تهنیا ههڕهشهیهكی پوچ نییهو ئێمه ههمووكارهكانمان به بهرنامه رێژی و ئامادهیی تهواوهوه ئهنجام دهدهین".
قسهكانی ئهو بهرپرسهی ئهرتهشی ئێران له كاتێك دایه كه كێشهكانی ئێران و ئامریكا له نهتهوه یهكگرتووهكان له سهر گهمارۆ ئابوورییهكانی ئێران زیادی كردووه.
محهمهدی عهلهوی ههروهها باسكردنی هێرشی ئاسمانی ئیسراییلی بۆ سهر ئێران به "شهڕێكی دهروونی" وهسف كردو وتی: "ئهوهی كه ئیسراییل باس له هێرشی ئاسمانی بۆ سهر ئێران دهكا تهنیا شهڕێكی دهروونیییهو ئێمه لهو باوهڕهداین كه هێزی ئاسمانی ئهو وڵاته توانای هێرش كردنه سهر ئێمهی نییه".
به وتهی ئهو بهرپرسه، "ههر ئێستاموشهكه دوور هاوێژهكان، فرۆكهی راوكهر، كهرهسهی هۆشمهند، بۆمبی باڵگری هۆشمهند، زۆر جۆری كهرهسهی گهرمایی و تهلهڤزیۆنی به دهستی ئهندازیارانی بهرگری ئێران له ئاستێكی بهرز دا بهرههم دێت".
قسهو باسی هێرشی سهربازی بۆ سهر ئێران له ههفتهی رابردوو داو به قسهكانی بێرنارد كۆشنێر وهزیری دهرهوی فهڕانسا، بهو پهڕی خۆی گهیوه.
سه ر چاوه خۆرهه ڵات نێوز
 |
| ڕۆژنامهی نیویۆرك تایمز تهئكید دهكاتهوه لهوهی كه هێشتا ئهگهری ئهوه ههیه توركیا به بیانوی ههبونی چهكدارانی پهكهكهوه لهشكركێشی بكاته سهرخاكی ههرێمی كوردستان. به گوێرهی ڕۆژنامهكه رهجهب تهیپ ئهردۆغان سهرۆك وهزیری توركیا بهرلهوهی كه بهرهو ئهمریكا بهڕێ بكهوێت لهكۆبونهوهیهكیدا لهگهڵ ڕۆژنامهنوسانی بیانی تهئكیدی كردۆتهوه لهوهی كههیچ وڵاتێك ئاماده نیه بهردهوام ههڕهشهی لێبكرێت و وتویهتی : پێویسته حكومهتی ئهمریكا سهبارهت به مهسهلهی ههبونی پهكهكه له خاكی ههرێمی كوردستاندا ههنگاوی جیدی ههڵبگرێت. به پێی ڕۆژنامهكه ئهردۆغان تهئكیدیشی كردۆتهوه كه ئیدی تهنیا ئیدانه كردنی كردهوهكانی پهكهكه بهس نیه و پێویسته ئهمریكا به كردهوه هاوكاری توركیا بكات لهدژایهتیكردنی ئهو ڕێكخراوهدا. |
 |
| له ههڵمهتێكی سهربازیدا ، هێزێكی هاوبهشی سوپای ئهمریكاو عێراق ، ڕاوێژكاری سهربازیی ڕێكخراوی قاعیدهی تیرۆریستیان له شاری بهغدا كوشتووه . سهرچاوهیهك له سوپای ئهمریكا ئاشكرایكرد: هێزێكی هاوبهشی ئهمریكاو عێراق له 31ی ئابی مانگی ڕابردوو ئهبو یهعقوب ئهلمصری ڕاوێژكاری سهربازیی ڕێكخراوی قاعیدهی تیرۆریستیان لهنزیك تارمیه له باكووری بهغدا كووشتووه. بهپێی سهرچاوهكه كه هیچ وردهكارییهكی زیاتری لهوبارهیهوه ئاشكرا نهكردووه، بهرپرسه باڵاكهی ڕێكخراوی قاعیده پهیوهندی بههێزی به ئهیمهن زهواهیری كهسی دووهمی ڕێكخراوی قاعیدهی تیرۆریستهوه ههبووهو دهستیشی له تهقینهوهی چهندین ئۆتۆمبیلی بۆمبڕێژكراودا ههبووه له مهدینهت سهدر چهند ناوچهیهكی دیكهی شاری بهغدا ، كه بههۆیهوه بهدهیان هاووڵاتی مهدهنی كوژراونو بریندار بوون. |
|
سه چاوه چاوه دێر |
چاوخشاندنێك بهسهر چاپهمهنییهكانی ئورووپادا.
دویچهوله: قسهكانی بێرنارد كۆشنێر، وهزیری دهرهوهی فهرانسه، لهو بارهیهوه كه دهڵێ:" دهبێ خۆمان بۆ خراپترین ههڵسوكهوت لهگهڵ ئێراندا ئاماده بكهین، كه ئهویش شهڕه"، دهنگ دانهوهیهكی بهرینی له چاپهمهنییهكانی ئهوروپادا ههبووه.
رۆڵی رووله زیادی یهكیهتیی ئهوروپا له دیاری كردنی سیاسهتی نێو نهتهوهییدا
رۆژنامهی ئیتالیاییی كوریره دلاسرا، كه له میلان دهر دهچێ، له ژمارهی ئهمڕۆی خۆی دا وێڕای ئاماژه بهوهی كه، كۆمهڵێك قسهی توند له لایهن فهڕانسهوه له مهڕ گهنگهشهی ناوكی له گهڵ ئێران دهبیسترێن، دهڵێ: " ئهوروپا ههوڵ دهدا ههتا دهكرێ له سیاسهتی نێو نهتهوهیی دا ئیرادهی خۆی بنوێنێ.
پاریس و برلین كه له ههوڵی ئهوهدان وێڕای لهندهن وهك پێشهنگ، بهرنامهی ناوكیی ئێران له رێگای دیپلۆماتیكهوه راگرن، بڕیاریان داوه بۆ بهرهنگاربوونهوهی مهحموودی ئهحمهدی نهژاد سهرۆكی كۆماری ئیسلامی، توندتر قسه بكهن. وێڕای ئهوهكه زمانی ئهو سێ وڵاته جیاوازه، بهڵام له ناوهرۆكدا ههر یهك شتن. له دهورووبهری نوسینگهی راوێژكاری ئاڵمان ئهستهم بوو بۆچوونێكی رهخنهگرانه لهمهڕ قسه پڕ ههڕهشهكانی بێرنارد كۆشنێر، ببیستین. له كابینهكهی ئانگێلا مێركێلیش دا وهك" قهیرانێكی سهخت" چاو له رهوتی گهنگهشهی ئهتۆمی لهگهڵ ئێران دهكرێ. بهلام ئاڵمانییهكان پاساویان پتر لهسهر" مهترسییهكانی شهڕ" ناهێننهوه.
ئهگهری شهڕ لهگهڵ ئێراندا دوور نییه
رۆژنامهی فیگارۆ كه له پاریس دهردهچێ، لهژمارهی رۆژی 18 ی سبتامبری خۆی دا نووسیویهتی: " كات له ئێراندا بهخێرایی دهڕوا. ئێمه لهوانه یهك، دوو، یا سێ ساڵ پتر لهگهڵ ساتێكی ترسناكدا دوور نین، واته كاتێك كه كۆماری ئیسلامی دهستی به چهكی ناوهكی رادهگا، كات به حهوتوو تێپهڕ دهبێ، ئهو حهوتووانهی كه رهنگه بكرێ پێش به " ئاڵترنانیڤێكی كارهساتبار" بگرین، بهم شێوهیه كه یا ئێمه لهگهڵ بۆمبێكی ئێرانی بهرهو روو دهبینهوه، یا لهگهڵ شهرێك دژی ئێران. لهو سۆنگهیهوه كه ئهوروپاییهكان بهردهوام پهسهند كردنی گهمارۆگهلی نوێ لهسهر ئێران وهدوا دهخهن، ئهوكات دهبێ ئهوه وهبیر بێنینهوه كه ئهم تاكه ئامرازه بۆ پشتیوانی له ههوڵهكان، رێگه چارهی دیپلۆماتیكه، بهڵكوو بكرێ ئێران بهوه رازی بكرێ كه له ههڵوێستهكانی خۆی پاشگهز بێتهوه. له پێوهندی لهگهڵ ئهوهی كه كۆشنێر وهك زهمینهی( شهرێك ) باس كراوه، نابێ زۆر خهیاڵی بیر بكهینهوه. ئهمه رێگایهكی بهتهواوی واقیعییه. سهرنهكهوتن له عێراقدا لهوانهیه وا له ئامریكا بكا كه دهبێ هێرش بكرێته سهر ئێران تا بسهلمێندرێ كه گهڵاڵه ئیستراتیژییهكهی ئهمریكا هێشتا نهگهیشتۆته كۆتایی. كهوابوو لهبری تێگهیشتنێكی ههڵه له رهوشهكه، وا چاكه خۆمان بۆ ئهو رهوشه ئاماده بكهین تا باشتر پێشی پێ بگرین.
شهڕه قسهیهكی ئاشكرا له نێوان پاریس و تاراندا
رۆژنامهی " لار پۆبلیكا " كه له رۆم دهردهچێ، قسهكانی كاربهدهستانی فهرانسهی له بارهی كێشهی ئهتۆمی لهگهڵ ئێران به گهنگهشهیهكی ئاشكرا ناو بردووه و دهڵێ: " قسهكانی بێرنارد كۆشنێر، سهبارهت بهوهی كه دهبێ بۆخرابترین رۆژ ئاماده بكهین، له سیاسهتی جیهانیدا، شۆرشێك له رهههندگهلی ناوهندیی پێك هێنا. دژكردهوهی تاران لهمهڕ ئهم قسانهی پاریسیش نهدهكرا لهمه توندتر بن و ئهندامانی یهكیهتیی ئهوروپا لهم پێوهندییهدا بۆچوونی یهكسانی نییه. زۆربهی دهوڵهتان، لهوانه ئیتالیا، ئاڵمان، ئوتریش، رهخنهیان لهم ههڵوێسته توندهی فهڕانسه لهمهڕ پڕۆژهی ناوكیی ئێران گرت.
هاو دهنگیی ساركوزی لهگهڵ كۆشنێر
رۆژنامهی ئاڵمانی زمانی " بادیشه نویسته ناخریشتن " كه له كارلسرۆهه دهردهچێ، له ژمارهی ئهمرۆی خۆیدا دهنووسێ: " وهزیری دهرهوهی فهرانسه زۆر راشكاوانه و بێ پهرده بهبێ هیچ پێچ و پهنایهكی دیپلۆماتیك ههڕهشهی له رژیمی مهلاكانی ئێران كرد.
گومان لهوهدا نییه كه بێرنارد كوشنێر ئهم هێرشهی بۆ سهر كۆماری ئیسلامی به هاودهنگی لهگهڵ سهركۆمار نیكۆلا سهركۆزیدا دهست پێ كردووه. لهو دهمهیڕا دهسهڵات له كۆشكی ئلیزهدا دهستاودهست كراوه، پێوهندیی نێوان فهرانسهو ئهمریكا چۆته قۆناخێكی دیكهوه و ئهو دووره پهرێزییهی كه ههتا دوێنێ له پێوهندیی ئهوان وهبهر چاو دهكهوت، بۆته پێوهندییهكی یهكجار دۆستان سه ر چاوه خۆرهه ڵات نێوز
| |
| سهر لهبهیانی ئهمڕۆ له ئوتێلی سلێمانی پالاَس هێزهكانی فرهنهتهوه لێپرسراوێكی گهورهی ئیتلاعاتی ئێران دهستگیر دهكهن. زانیاری زیاتر لهم ڕاپوَرتهدا دهبیستن |
| دڵشاد ئهحمهد - سلێمانی |
گه لاوێژ:هاورێیانی خۆشه ویست ،به پێی هه واڵێك كه له لایه ن دۆستانمان به ده ستمان گه یشتووه،ماوه ی چه ند ڕۆژه كۆماری ئیسلامی، له لایه ن نیروی ئینتیزامی ده ستی كردوه به پیلانێك له ڕێگای په یوه ندی ئینتڕنێتی تا بتوانێت له م ڕێگایه وه ئاپه كان ده ست نیشان بكات و بگات به ئامانجه گڵاوه كانی، بێگومان ئه وه ئه وه یه كه م پیلانی نییه و دوایین پیلانیشی نابێت كه هه ل ده ستێت به پیلان دانان بۆ له ناو بردنی كه سانی ئازادی خوازو دژ به كۆماری به ناو ئیسلامی.
بۆیه ئاگادارتان ده كه ینه وه كه به دانانی وێنه ی خۆتان له پڕۆفایل و دانانی كاتی مولاقات له گه ل كه سانی نه ناسراو خۆتان بپارێزن.
تكایه دۆستان ئاگادار بكه نه وه.
دهزگای ناوهندی پارتی دهسهڵاتداری "دادو گهشهپێدان"ی توركیا به تێكرای دهنگ دوو بڕگه له رهشنووسی یاسایی مهدهنی وڵاتهكهی پهسهند كرد كه تیایدا حیجابی ئیسلامی و خوێندن به زمانی كوردی ئازاد كراووه و بڕیاره بۆ دهنگدان رهوانهی پارڵمانی ئهو وڵاته بكرێ.
به گوێرهی ههواڵی "NTV"ی توركی، پارتی دادو گهشهپێدان جهختی لهسهر ئهوه كردووتهوه كه ههركهس له چۆنیهتی پۆشینی خۆیدا ئازاده و لهو رهشنووسهی كه بڕیاره پێشكهش به پارڵمان بكرێ، خاڵێكی تایبهت لهوبارهوه جێگیر كراوه.
ههروهها سهرچاوهكه ئاماژهشی بهوه كردووه كه لهو رهشنووسهدا كه له لایهن پارتی ناوبراوو ههموار كراوه، زمانی كوردی وهك زمانێكی بیانی له قهلهم دراوه و رێگه دهدرێ كه بچێته بواری خوێندنهوه.
شایانی وهبیر هێنانهوهیه به پێی دهستووری ههمیشهیی توركیا، لهو وڵاته دا تاكه زمان زمانی توركیه و زمانی نهتهوهییی ئهو وڵاتهیه، كه ئهمهش ئینكاری نهتهوهكانی دیكهی ئهو وڵاته به گشتی و بهتایبهتی نهتهوهی كورد كه 20 ملیۆن له دانیشتوانهكهی ئهو وڵاتهی له خۆ گرتووه. ههرچهنده پارتی ناوبراوو له رهشنووسی یاسایی مهدهنی وڵاتهكهی بهنیازه خوێندنی به زمانی كوردی له ناوهندهكانی خوێندن لهو وڵاته ئازادبكا، بهڵام زۆربهی چاودێڕان پێیان وایه ئهوانه له لایهن پارتی ناوبراوهوه پرۆپاگهندهن بۆ به ئهندامبوون له یهكێتی ئهوروپا، له بهر ئهوهی كورد مافی زۆر گهورهتری ههیه كه هیچ بایهخێكی پێ نهدراوه، پیشبینی ئهوش دهكرێ كه رووبهڕوووی دژایهتیی نهتهوه خوازهكانی ئهو وڵاته ببێتهوه و تهنانهت رێگه به پهسهند كردنیشی نهدهن.
لێكدانهوهی رۆژنامهی كوریره سهبارهت به ئهگهری شهڕ له دژی كۆماری ئیسلامی
به تێپهڕبوونی هاوین نیگهرانیهكان دیسانهوه دهستی پێكردهوه. دیبلۆماسی رۆژئاوا دیسانهوه رۆبهڕوی قهیرانێكیتر بۆتهوه و شتهكان پێمان دهڵێن كه دیسان ئامانج رۆژههڵاتی ناوهڕاسته. له چهن مانگی داهاتودا خاڵی ناوهند و ئامانجی تازهی ئهمریكیهكان ئێرانه ودهبێ چاوهروانی قهیرانێكی سیاسی، دیبلۆماسی و سهربازیهكی بێ وێنه له دژی ئهم وڵاته وبهرنامه ناوكیهكهی بین. لهبهر ئهوهی ئهو ماوهیهی له بهردهم سهرۆك بۆشدا ماوه دهبێ لهگهڵ ئهم بهرنامهیدا یهكبگرێتهوه. بهپێی ههندێ له روداوهكانی ئهم دواییانه دهكرێ بڵێین له شهش مانگی داهاتودا شهڕ رودهدات، مهگهر ئهوهی كه موعجیزهیهكی وهك ئهوهی لیبیا و كۆریای باكور روبدات.
رۆژنامهی قودسی عهرهبیه، چاپی لهندهن به نۆ هۆكار دهیسهلمێنێت كه له شهش مانگی داهاتودا شهڕله دژی ئێران رودهدات.
یهكهم فاكتهر
جۆرج بوش به مهبهستی وتووێژ لهمهڕ مهترسیهكانی بهرنامه ناوكیهكهی ئێران، دهستهواژهی " هۆلوكاستی ناوكی " خستهئاراوه و بهم پێیه به راشكاوی هوژداری داوهته تاران كه كۆتایی به پیتاندنی یۆرانیۆم بێنێت. ئهو بهم دهستهواژهیه مهبهستی بوو جگه لهوهی ههڕهشهیهك بێت بۆ سهر ئێران رای گشتی و تهنانهت جیهان ئاماده بكات بۆ ئهگهری كهڵك وهرگرتن له چهكی ئهتۆمی ئهمریكایی لهدژی ئهم وڵاته.
جێگای بلێر
نیكۆلا ساركۆزی سهرۆكۆماری نۆێی فهرهنسا، به هێواشی جێگای( بۆشی) تۆنی بلێر وهك باشترین هاوپهیمانی واشنتۆن پڕدهكاتهوه، ئهو شێوازهكهی شیراكی بیرچۆتهوه و به دوای به ئهمریكایی كردنی ههڵوێسته كانی خۆیهتی له رۆژههڵاتی ناوهڕاستدا. پاش گهڕانهوهی له پشوی هاوینه له ئهمریكا، له بهردهم 188 باڵوێزدا كه نوینهرانی فهرهنسا له جیهاندان رایگهیاند كه به دهسهێنانی چهكی ناوكی بۆ ئێران هێڵی سوره و ئهم وڵاته نابێت لهم هێڵه تێپهڕێت. سهرۆكۆماری فهرهنسا ههروهها رایگهیاند كه ئێران ئهگهر هاتو وازی له سهرهڕۆیهكانی بۆ وهدهسخستنی وزهی ناوكی نههێنا به توندی روبهڕوی بۆمباران دهبێتهوه.
بۆچونی هێرش
سیمۆر هرش، رۆژنامهنووسی ئهمریكی، له سهفهر ی چهن ههفته لهوه وپێشی خۆیدا بۆ پاریس له بهرامبهر گرۆپێك هاوكاری فهرهنسهیی خۆیدا وتی : به وتهی چهن سهرچاوهیهك له كۆشكی سپی، بڕیاری هێرش كردنه سهر ئێران دراوهو ههنوكهش ئۆردوگاكانی نزیك به دیك چنی، جێگری سهرۆكۆماری ئهمریكا، لهم مهسهلهیهدا قسهی كۆتایی دهكهن. له لایهكی تریشهوه، رۆبرت گهیتس وهزیری بهرگری ئهمریكا بهتهمایه بكشێتهوه و هۆكاری كشانهوهكهشی لهو پۆسته، بێ ئاگایی و نادیاریی دهرئهنجامهكانی پاش رودانی ئهو شهڕهیه.
ههڕهشهی جیدی
نیكولاس برنز، بریكاری سیاسی وهزیری دهرهوهی ئهمریكا به راجر كوهن له رۆژنامهی نیۆیۆرك تایمزی راگهیاند زۆربهی وڵاتانی سونه له ناوچهكهدا ئێران وهك ئاژاوهگێڕێك دهناسن كه پشتیوانی له ترۆریزم دهكات و ئهم ولاته ههڕهشهیهكه بۆ ئارامی ناوچهكه. و ههروهها وتویهتی كه ئهم وڵاتانه به تایبهت شێخ نشینه كانی كهنداو گهیشتون بهو راستیهی كه ئێران ههڕهشهیهكی زۆر جیدیه بۆ سهر ئیسرائیل.
سوپای پاسداران
وهلایهته یهكگرتوهكانی ئهمریكا بهم دواییانه ناوی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی خستۆته رێزی رێكخراوه ترۆریستیهكان. كاربهدهستانی ئهمریكایی دیسانهوه ئێرانیان بهوه تاونبار كردوه كه پشتیوانی له چهكدارانی نایاسایی وهك قاعیده له عێراق دهكات و چهكی پێشكهوتویان دهداتێ.و بهوتهی لێپرسراوانی ئهمریكا ئهم مهسهلهیهش ههژماری كۆژراوانی ئهمریكایی له عێراقدا رو له زیادبوون كردوه.
پهروهردهی سعودیهكان
عهرهبستانی سعودی گرێبهستێكی 5 میلیارد دۆلاری له گهڵ كۆمپانیایهكی ئهمریكی واژۆ كردوه كه به پێی ئهم گرێبهسته وابڕیاره 35 ههزار كهس پهروهرده بكرێن و كیڵگه نهوتیهكان بپارێزن. ههروهها دهبێ ئاماژه بكرێ كه قاعیده له یهك ساڵی رابردودا كۆمهڵێ هێرشی كردۆته سهر ناوهنده نهوتیه كان و بهڵام نهیانتوانیوه زهفهر بهو ناوچانه بگهیهنن كه پارێزراون، لهلایهكی ترهوه ئێران خاوهن كهرهستهی پێویست بۆ هێرش كردنه سهر ناوهند و كیڵگه نهوتیهكانه، به هۆی باڵه فڕێكی خۆكوژی( ئینتحاری) یان به كهڵك وهرگرتن له موشهكی " شیهاب". بهدڵنیایهوه ئهم هێرشانه ئهتوانێ ههناردهی نهوتی سعودیا توشی گرفتی جیدی بكاتهوه. ههربۆیه، هێزه ئهمریكیهكان یهكه دژه موشهكیه كانی خۆیان (پاتریۆت) له ناوچهكهدا به تایبهت له كۆێت و له نزیك كهنارهكانی سعودیا جێگیر كردوه.
كۆنفرانسی ئاشتی
پهله كردنی واشنتۆن له بهڕیوه چوونی كۆنفرانسێكی نێونهتهوهیی سهبارهت به سهقامگیری ئاشتی و چاوپێكهوتنی مهحمود عهباس و ئیهود ئولمێرت بۆ راگهیاندنی رێككهوتن دهكرێ وهك فاكتهری حهوتهم ناوی لێببرێت. پێشبینی دهكرێ كه ئهم كۆنفرانسه نێونهتهوییه له پاییزی داهاتودا بهڕێوه بچێت.سهركهوتن له چاوپێكهوتنه كانی نێوان حكومهتی فهلهستین و ئیسرائیل ئهتوانێ رێگه خۆشكهر بێت بۆ ئهلتهرناتیڤی سهربازی له دژی ئێران، لهبهر ئهوهی ئهم رێكهوتنه سونه كانی ناوچهكه رازی دهكات و ئهوانیش له ههنگاوهكانی وهلایهته یهكگرتوهكان به مهبهستی شهڕ له دژی هاوپهیمانانی ئێران وهك( سوریا، حیزبزڵای لوبنان و حهماسی فهلهستین) بهشداری دهكهن.
گۆڕینی حكومهتی عێراق
ههڵوێست گۆرینی لهپڕی بۆش سهبارهت به نوری مالكی سهرهك وهزیرانی عێراق پاش ئهوهی كه سهرۆكۆماری ئهمریكا هیوای خواستبو كه مالكی دهس له پوستهی كه خۆی ههڵبگرێ، بهڵام سپاسی لێكرد و پهشیمان بویهوه. گهشبینانه ترین شرۆڤه بۆ ئهم ههڵوێست گۆڕینه ئهوهیه كه پلانهكانی تایبهت به ئێران خێرایهكی زیاتری بهخۆوه گرتوه و حكومهتی ئهمریكا ئهوهندهی كات به دهستهوه نهماوه كه به گوڕینی حكومهتی عێراقهوه خۆی خهریك بكات.
ههڵوێٍستی لهندهن
دوایین پاشه كشهی هێزه بهریتانیهكان له بهسرا ئهوه دهردهخات كه بهریتانیا له لایهكهوه به قهناعهت گهیشتوه كه سهركهوتن له عێراق مومكین نیه و له لایهكی تریشهوه دهیهوێت پێش ئهوهی هێزه ئێرانیه كان (له پاش هێرشی ئهمریكا) بۆ تۆڵه سهندنهوه دهست له هێزهكانی بوهشێنێت له عێراق پاشه كشێ بكات. له راستیدا جێگیر بوونی سهربازه بهریتانیایهكان له بهسره و له نزیكی سنوری ئێران ئامانجێكی باش و گونجاوه بۆ هێزه ئێرانیه كان.
بۆش له ههمبهر دو شكستی له عێراق و ئهفغانستان ههنوكه پێی وایه كه تاكه رێگای نهجاتی سهرۆكایهتی كۆمارو هێشتنهوهی حیزبهكهی له ههڵبژاردنهكانی داهاتوو ئهوهیه كه له ههموو ههلهكان كهڵكی باش وهربگرێت و ئهمهش به واتای هێرش بۆ سهر ئێران دێت. ئهو مهترسیهكانی شكستێكی تری له بهرچاو گرتوه و به باشی دڵنیایه كه موشهكه ئێرانیهكان ناگهنه نیۆیۆرك یان واشنتۆن، بهڵام بێگومان ئهتوانن تهل ئهبیب و ریاز ودوبهی بكهنه ئامانجی خۆیان.
سه ر چاوه خۆرهه ڵات نێوز
بڕیاره كۆبوونهوهی وهزیرانی دهرهوهی وڵاتانی 5+1 به مهبهستی تاوتوێ كردنی دواین پێشهاتهكانی پرۆگرامی ناوكی ئێران، 28ی ئهم مانگه له نیۆیۆرك بهرێوه بچێ.
"شۆن مهككۆرمهك"، وتهبێژی وهزارهتی دهرهوهی ئهمریكا، رایگهیاند:" وهزیرانی دهرهوهی وڵاتانی رووسیا، چین، ئهمریكا، بریتانیا، فهرنسا و ئهڵمانیا رۆژی 28ی ئهم مانگهی له بارهگای نهتهوه یهكگرتووهكان له نیۆیۆرك بۆ وتووێژ دهربارهی پرۆگرامی ناوكیی ئێران كۆدهبنهوه و بڕیاره جێگری وهزیرانی دهرهوهی وڵاتانی ناوبراو له دانیشتنێكی تایبهت دا له رۆژی 21ی ئهم مانگه ئامادهكاری پێویست بۆ دانووستانهكانی نیوان وهزیرانی دهرهوهی وڵاتانی 5+1 ئهنجام بدا".
ههروهها ناوبراو هیواشی خواست كه ئهو كۆبوونهوهیه ببێته هۆكارێك بۆ ههرچی خێراتركردنی، كردهوهكان له دژی بهرنامهكانی ئێران كه ئێستا به شێوهی پێویست پێشڤهچوونی به خۆیهوه نهبینیوه.
له درێژهی قسهكانی دا مهككۆرمهك ئاشكرای كرد: ههواڵهكانی ئهندامانی ههمێشهیی ئهنجومهنی ئاسایشی نێودهوڵهتی و ئهڵمانیا بۆ پهسهند كردنی كۆمهڵه برَیاری سێیهم له دژی ئێران بهردهوامه و لهوپهیوهندییهدا له ههندی بواردا دژایهتی له لایهن رووسیا و چین بۆ توندتر كردنی سزاكانی سهر ئێران له ئارادایه، كه ئهمریكا به چهندی پێشنیاری بۆ رازی كردنی مۆسكۆ و پیكهن خستۆتهڕوو. سهرهڕای ئهوه سهرجهم وڵاتانی ناوبراو، جهخت له سهر جێبهجێ كردنی گهمارۆكانی بۆ سهر ئهو وڵاته دهكهنهوه.
سه ر چاوه خۆرهه ڵات نێوز
 |
|
سكرتێری گشتی نهتهوه یهكگرتووهكان بان كی موون |
له كاتێك دا كه قسهكانی وهزیری دهرهوهی فهڕهنسا له بارهی ئهگهری شهڕ به دژی بهرنامه ناوكییهكانی ئێران زوومی كامێراكانی خستبووه سهر خۆی، وڵاتانی ئهوروپایی خهبهری زیاتر كردنی گهمارۆكانی سهر ئێرانیان، له دهرهوهی بڕیاڕكانی ئهنجومهنی ئاسایش دا.
وهزیرانی دهرهوهی ئاڵمانیا و هولهندا رۆژی دوشهممه، 17ی سێپتامبر، به راشكاوی خهبهری زیاتر كردنی گهمارۆكان دژی كۆماری ئیسلامی، بۆ راگرتنی پرۆگرامی ناوكییهكانیان داو رایانگهیاند، كه لهو بارهوه له گهڵ هاوپهیمانهكانی خۆیان هاوكاری دهكهن.
ماكسیم ڤۆرهاگن، وهزیری دهرهوهی هۆڵهندا لهدوای چاوپێكهوتن له گهڵ بێرنارد كۆشنێر، هاوتای فهڕانسایی خۆی رایگهیاند: هۆڵهندا له گهمارۆكانی یهكیهتی ئهوروپا دژی بهرنامه ناوكییهكانی ئێران پشتیوانی دهكا، تهنانهت ئهگهر ئهنجومهنی ئاسایشیش به رێكهتنێك لهو بارهوه نهگات.
ئهو له درێژه دا وتی: یهكهم كارێك كه دهبێ بیكهین، ئهوهیه كه ئهنجومهنی ئاسایشی نهتهوه یهكگرتووهكان رازی بكهین كه گهمارۆی زیاتر بخاته سهر ئێران، بهڵام ئهگهر ئهنجومهنی ئاسایش لهو بارهوه ههڵوێستی نهگرت ئهوا ئێمه داوا دهكهین كه یهكیهتیی ئهوروپا و ویلایهته یهكگرتووهكان گهمارۆی زیاتری ئێران بدهن.
وهزیری دهرهوهی ئاڵمانیاش له لێدوانێك دا پشتیوانی له قسهكانی بێرنارد كۆشنهر كردو وتی: ئاڵمان له گهڵ فهڕانساو هاوپهیمانهكانی تری ههوڵ دهدا كه ترسی ئێرانی ناوكی له ناو ببات.
ئامادهیی بۆ شهڕ؟
وهزیری دهرهوهی فهڕانسا شهوی یهكشهممه له لیدوانێكی توند دا و به ههڵوێستێكی توندهوه وتبووی: "ئێمه دهبێ خۆمان بۆ خرابترین شتهكان حازر بكهین".
ئهو كه له گهڵ كاناڵی ئار تی ئێڵی فهڕنسی وتووێژی دهكرد، له جوابی پرسیارێك دا "كه خراپترین شتهكان چین؟"وڵامی داوه "كه خراپترین شتهكان شهڕه".
بێرنارد كۆشنێر رایگهباند: "له كاتی ئێستا دا پهرهپێدانی بهرنامه ناوكییهكلن له لاین ئێرانهوه گهورهترین قهیرانهو ئێمه قهبووڵ ناكهین كه ئهو وڵاته دهستی به بۆمبی ئهتۆم رابگات".
ئهو بهرنامه ناوكییهكانی ئێرانی وهك "گهورهترین خهتهری جددی بۆ سهر دنیا وهسف كرد"و وتی: "ئهگهر ئێران له ویستی خۆی دهست ههڵنهگرێ، ئێمه گهمارۆی كاریگهرتر له لایهن یهكیهتیی ئوروپاوه دژی ئهو وڵاته بهكار دێنین".
توندتر بوونی ههڵوێستی فهڕانسا له چهند مانگی رابردوو دا له مهڕ پرۆگرامی ناوكی ئێران له كاتێك دایه، كه ئامریكا وهكوو یهكێك له رهخنهگرانی گهورهی بهرنامه ناوكییهكانی ئێران له بهڵێنی خۆی بۆ درێژه دانی بهرهو پێشچوونی دیپڵۆماسییهت و كاریگهریی ئابووری له مهڕ مهسهلهكه دا خهبهری دابوو.
وهزیری بهرگری ئامریكا، رۆژی یهكشهممه له چاوپێكهوتنێك له گهڵ تهلهفزیۆنی فاكس نیوز دا وتی: "ئێمه ههمیشه وتوومانه كه ههموو رێگارچارهیهكمان له بهر دهست دایه. بهڵام روونه كه دۆزینهوهی رێگا چارهی دیپڵۆماسی و ئابووری له رهشنووسی كاری ئێمه دایه".
بڕیارنامهی تازه دژی ئێران
وڵاتانی ئاڵمان، فهڕانسا، بریتانیا له گهڵ ئامریكا سهرقاڵی كار له سهر بهرنامهیهكی تازهی گهمارۆ دژی تارانن، كه بڕیاره به زوویی بخرێته بهر دهستی ئهنجومهنی ئاسایش.
شان مهك كۆرمهك، قسه بێژی وهزارهتی دهرهوهی ئامریكا، رۆژی چوارشهممه 12ی سێپتامبر رایگهیاند: كه واشنگتۆن ههفتهی داهاتوو میوانداری وڵاتانی 1+5 دهبێ تا له سهر زیاتر كردنی گهمارۆكانی سهر ئێران بڕیار بدهن.
بهوتهی شان مهك كۆرمهك، له دانیشتنی نوێنهرانی ئهندامی دایمی ئهنجومهنی ئاسایشی نهتهوه یهكگرتووهكان و ئاڵمان له بیست و یهكی سێپتامبر له بارهی بڕیارنامهی تازه چ جۆره گهمارۆیهك له خۆ دهگرێ ههڵوێست دهگیرێ.
وڵاتانی رۆژئاوایی ئێران بهوه تاوانبار دهكهن كه له چوارچێوهی پرۆژه ناوكییهكهی كه به وتهی ئێران "ئاشتی خوازانهیه"، به دوای به دهست هێنانی چهكی ئهتۆمییه. بهڵام ئێران وتوویهتی كه بهرنامه ناوكییهكانی بۆ بهرههمهێنانی كارهبا درێژه دهدات.
نارهزایهتی بهرادهعی له سهر پێچییهكانی ئێران
هاوكات قسه له سهر بهرنامه ناوكییهكانی ئێران له پایتهختی یهكێك له وڵاتانی دیكهش درێژهی ههبوو. یهكێك له بابهته گرینگهكانی رۆژی دووشهممهی دانیشتنی گشتی رێكخراوهكانی بهشدار له ئاژانسی نێو نهتهوهیی ناوكی له "ڤییهنا" بوو.
محهممهد ئهلبهرادعی، سكرتێری گشتی ئاژانسی نیو نهتهوهیی وزهی ناوكی، له كردنهوی ئهو دانیشتنه دا كه 144 وڵات تێیدا بهشدارن له لێدوانێك دا، لهوهی كه ئێران پیتاندنی یۆرانیۆمی رانهگرتووه، ناڕهزایی دهربڕی.
ئهنجومهنی ئاسایشی نهتهوه یهكگرتووهكان له دوو بڕیارنامهی خۆیدا داوای له ئێران كردووه كه دهست له پیتاندنی یۆرانیۆم ههڵگرێ، بهڵام ئێران ئهو داوایهی ئهنجومهنی ئاسایشی پشت گوێ خستووه.
محهممهد بهرادهعی، هیوای خواست كه رێكهوتنی مانگی ئووتی ئێران و ئاژانسی ناوكی، چارهسهری ههموو "ئهو پرسیارو گومانانه له بارهی بهرنامهی ناوكی ئێران"ی به دواوه بێت و به رێ خۆشكردنی " رێگای دریژی متمانه دروست كردن له بارهی ناوهرۆكی بهرنامهی ناوكی ئهو وڵاته، ههلومهرجێك بۆ دیتنهوهی رێگا چارهی باش بڕهخسێنێ".
به وتهی بهرادعی " ئهو گومانانه له هۆیه ئهسڵییهكانی بێ متمانهیی به ناوهڕۆكی بهرنامهی ناوكی ئێران له قهڵهم دهدرێت كه دهبێته هۆی ههڵوێستی ئهنجوومهنی ئاسایش نهتهوه یهكگرتووهكان له ههمبهر ئێران.
له ههمان كاتدا، غوڵامرهزا ئاغازاده، سهرۆكی رێكخراوی وزهی ناوكی ئێران كه بۆ بهشداری له دانیشیتنی ئاژانسی نێو نهتهوهیی وزه سهردانی ڤییهنای كردووه، هۆشداری دایه وڵاتانی رۆژئاوایی كه، لهوهی كه ئهو وهك "بهربهرهكانێ له مهڕ پرۆژهی ناوكی ئێران" ناوی هێنا، دهست ههڵگرن.
ئهو كه لهو دانیشتنه دا قسهی دهكرد، رۆژئاوای تاوانبار كرد بهوه كه "بهردهوام رێگای بهربهرهكانێیان به جێی فام كردن و ههبوونی پێوهندییهكی دۆستانه له گهڵ نهتهوهی گهورهی ئێران ههڵبژاردووه".
ئهو به بێ ئاماژه كردن به وهزیری دهرهوهی فهڕانسا، رهخنهی له هێندیك وڵاتی رۆژئاوایی گرتوو وتی: ئهوانه وڵاتانی سهربهخۆ و له كاتی گهشه كه شۆڕشێكیان له بهدهستهێنانی تێكنۆلۆژی رۆژ دا كردووه، پێ قهبووڵ ناكرێت.
با دایكانی كوردستان رۆله كانیان له باوه شی گه رم و پڕ له خۆ شه ویستی خۆیان دا به هه ستی گه رم و نیشتمان په روه ری، ئازادی خوازی په روه رده بكه ن و چیرۆكی ژیانی دوكتور قاسملو و شه هیدانی دیكه ی ڕێگای رزگاریان به گوێ دا بخوێنن.با باوكانی كوردستان ده رسی ئازایه تی و خه باتگێریی به فێری مناڵانیان بكه ن و تێیان بگه ێنن كه چه نده خۆشه جێگای هیواو هومێدی گه له كه یان بن.با لاوانی كرد ـكورو كچ ـباس بزانن كه ژیان له ئه سیری و ژێر ده ستی دا به سه ر شۆری شه رمه زاری یه وه چه نده بێ قه دره و له به رامبه ر دا هه لمژینی هه وای پاكو بێ گه ردی سه ر به رزی و ئازادی چه نده خۆش و دڵرفێن.ده با ڕۆله كانی كوردستان رێزه كانی حیزبی دێموكرات به هاتنی خۆیان جانتر له پێشوو برازێننه وه و به هه ڵگرتنی چه كی شه ره ف و سه ربه رزی،هێزی پێشمه رگه زۆر له ئیستا به هیزترو له شكان نه هاتووتر بكه ن.
موشهڕهف بهنیازه واز له پـۆستی سهرۆكی لهشـكر بهێنێت ئهگهربێت و به سهرۆكی وڵات ههڵببژێردرێ
پارێزهرێـكی پهروێز موشهڕهفی سهرۆكی پاكسـتان گوتویهتی بهڕێز موشهڕهف بهنیازه
 |
|
ژهنهڕاڵ پهروێز موشهڕهف (ئهرشیفی وێنه) |
ڕوسیا و چین سهبارهت به ئهگهری بهكارهێنانی هێز لهدژی ئێران نیگهرانی خۆیان دهربڕی، ئهوهش دوابهدوای لێـدوانهكهی وهزیری دهرهوهی فهرهنسـا بێرنارد كۆشنێر كه تیایدا هۆشـداری دابوو بهوهی ڕهنگه شهڕ لهسهر بهرنامه ناوهكیـیهكهی تاران ههڵبگیرسێت.
 |
| وهزیری دهرهوهی ڕوسیا سێرگی لاڤرۆڤ (ئهرشیفی وێنه) |
سه رچاوه بۆ ڕۆژهه ڵات  |
ناوبانگ: دوكتور سهعید
ناو و ناسناو: محهممدسادق شهرهفكهندی
دانیشتووی: مههاباد
ساڵی شههید بوون: 1992
17ی سێپتامبر (26ی خهرمانان) پازده ساڵهی تیرۆری سكرتێری حیزبی دێموكراتی كوردستان دوكتور سادق شهڕهفكهندیو هاوڕێیانی فهتتاح عهبدولی وهومایون ئهردهڵانو نووری دێهكوردییه. 15 ساڵ لهمهوبهر تیرۆریستهكانی رێژیمی ئیسلامیی ئێران له كردهوهیهكی تیرۆریستیدا له بێرلینی پێتهختی ئاڵمان تێكۆشهرو رێبهری بزووتنهوهی نهتهوایهتیی رۆژههڵاتی كوردستانو دوو كهس له هاوڕێكانی ئهویان له ریستورانی میكونووسی ئهو شاره تیرۆر كرد. بهم بۆنهوه وێڕای دهبڕینی بێزاریی له رێژیمی تیرۆریستو تیرۆریستپهروهری ئیسلامیی ئێران، یادی ئهم شههیدانهو سهرجهم شههیدانی رێگای كوردایهتیو ئازادی بهرز رادهگرین.سه رچاوه كوردستان و كورد
 |
بڕیاره له جێگای" عهلی لاریجانی" بهرپرسی ئهنجومهنی ئاسایشی نهتهوهیی ئێران " حهسهن روحانی" گهوره دانوستانكاری كێشهی ناوكی وڵاتهكهی سهردانی ئورووپا بكات تا بهڵكوو له هاوپهیمانی ئهمریكا له دژه ئهو وڵاته پێشكیری بكات. وادیاره ئیدی له ئوروپا كهس حیساب بۆ قسهكانی لاریجانی ناكات. واچاوهڕوان دهكرێ له داهاتووێكی نزیكدا بێته گۆڕهپانهكه و له ناوبانگی جیهانیی ئهو كهڵك وهرگرن؟
واشنگتۆن خهریكی خۆئامادهكردنه بۆ بهڕێوهبردنی كۆبونهوهیهكی گرنگ كه بڕیار وایه ههفتهی داهاتوو به بهشداریی نوێنهرانی وڵاتانی گهورهی جیهان بهرێوه بچێ. وا چاواڕوان دهكرێ، سهرۆكی وڵاتانی گهورهی ئوروپا لهگهڵ روسیا، چین، كانادا و ئوسترالیا بهشداری لهو كۆنگرهیهدا بكهن.
رهشنووسی كاری ئهو كۆبوونهویه گهیشتن به رێكهوتنێكه له بهرانبهر كێشهی ناوكی ئێران.
فهڕانسه له گهڵ ئهمریكا پاڵیان به ئینگلیس و ئاڵمانهوه داوه و ئوستراڵیاش لهگهڵ بڕیارهكانی ئینگلیسه.ئهوه له حاڵێك دایه كه كانادا له سیاسهتهكانی توندوتیژی ئهمریكا له بهرانبهر ئێران دا ههڵوێستی توندوتیژتری گرتۆتهبهر.
لهوه ئاگار بوون كه، وهزیری ناوخۆی حكوومهتی ئهحمهدی نهژاد، یهكێك لهو كهسانهیه كه سهفهری دهرهوهی وڵاتی لێ قهدهغه نهكراوه وتا بهڵكوو چین رازی بكا بۆ ئهوهی پاڵپشتی له سیاسهتهكانی رۆژئاوا له ههمبهر پرۆگرامی ناوكی ئێراندا نهكا، ههر بۆیه به كۆمهڵێك ئیمتیازی ئابووریی سهرسووڕهێنهر، بهرهو ئهو وڵاته وهرێ كهوت.
هاوكات له گهڵ ههوڵهكانی "پورمحهمهدی" ناردراوی ئێران بۆ پهكین، له ههوڵێكی دیكهدا، حهسهنی روحانی، سكرتێری پێشووی ئهنجومهنی ئاسایشی نهتهوهییی ئێران یان رازی كردووه كه رێگای بروكسێل بگرێته بهر و لهگهڵ "خاوڤیر سۆلانا" بهرپرسی سیاسهتی دهرهوهی یهكێتیی ئهوروپا چاوپێكهوتن و وتووێژ بكات. وا دیاره ئیتر یهكێتیی ناوبراو حسابێكی ئهوتۆ بۆ وتووێژهكانی لاریجانی ناكات.
بهڵام ئهو جموجۆڵه دیپڵۆماسییانه كه هاوكاته له گهڵ ههندێ چالاكی هاندهرانی سهربازی ، بهدوای گۆڕینی فهرماندهی سوپا و دهنگۆی گۆڕینی ستراتیژیی "بهرگریی وهستێنهر" له لایهن سوپاوه، مانایهكی دیكهی جگه له شهڕ له وڵاتی بێگانهدا نییه، كهئهو دهگهرێتهوه بۆ پسپۆڕی ناو براو لهو پێوهندییهدا و بواری هێرشی وهستێنهر له لایهن ئامریكا و بریتانیا ئاماده دهكات.
ئهو گهشبینییهی كه رۆژنامه پاوهنخوازهكانی ئێران له دوای راگهیاندنی رۆیشتنی 100كهس له سهربازانی بریتانیایی له بهسره له خۆیان نیشان دابوو و ئهویان نیشانهی شكستی هێزی هاوپهیمانان له قهلهم دابوو ، ئێستا به جێگیر بوونی هێزهكانی بریتانیا له سنوورهكانی ئێران و زۆر بوونی رۆژبه رۆژی دهبابه بریتانیاییهكان له نزیك سنوورهكانی ئهو وڵاته ، جێگای خۆی به رهش بینی داوه.
ئهو پاشهكشێیهی كه "بوش" ئاماژهی پێكردبوو، دیسان له لایهن ئهو رۆژنامانه بووهته تهپڵی سهركهوتن، جگه له گهڕاندنهوهی چهند ههزار هێزی تایبهت كه بۆ كاری تایبهت رهوانهی عێراقیان كردبوون، چیدیكه نهبوو.
ئهگهر ئهمریكا یا ئیسراییل هێرش بكهنه سهر ئێران، یهكهم وڵامی خێرای ئێران، هاویشتنی 600 موشهكی شههابی3 بهرهو ئامانجگهلی دیاری كراو له ئیسراییل دهبێ.
ماڵپهڕێكی ههواڵنێریی عهرهب زمان، به راگهیاندنی ئهو بابهته نووسی: "ههر ئێستا 600 موشهكی ئێران بهرهو ئیسراییل سیلهیان گرتووه، و ئهوه ههواڵێكه كه دهسهڵاتدارانی ئێران حهزیان دهكرد به هۆی عهرهب و ئهوروپییهكانهوه به ئیسراییلی رابگهیهنن.
ماڵپهڕی "ئهلمهلهف" رایگهیاند: ئێران نهك ههر به تهمایه ئهگهر هێرشی بكرێته سهر دژكردهوهی هاوشێوهی ههبێ، بهڵكوو ههڕهشهشی كردووه كه ئهگهر هاوپهیمانه ناوچهییهكهیشی هێرشی بكرێته سهر، مووشهكهكانی خۆی دههاوێ.
مووشهكهكانی شههابی3ی ئێران لانی كهم 1300 كیلۆمهتر بڕ دهكهن و به ئاسانی دهتوانن ههموو شوێنێكی ئیسراییل به تایبهت بنكهی ناوكیی "دیمونا" بپێكن.
به وتهی ئهو ماڵپهڕه: ئێران له ساڵانی رابردوو دا شهابی 3ی زۆر پێشكهوتوو تر كردووه و رادهی پێكان و توانایی تێكدهریی ئهو مووشهكهی تا رادهیهكی بهرچاو بردۆته سهرێ و ئێستا خهریكه له سهر پرۆژهی شههابی 4 كار دهكا. ئهگهرچی دهنگۆی ئهوه بڵاو بۆتهوه كه پرۆژهی شههابی 4یش به كۆتایی گهیشتووه.ئهو راپۆرته ههروهها باس لهوه دهكا كه یهكهی تایبهتیی مووشهكیی ئێران كه به هۆی بهرههمهێنانی بهكۆمهڵ لهو وڵاته دا مووشهكێكی له رادهبهدهریان به دهستهوهیه، له سهر ههر بنكهیهكی سهربازیی ئهمریكا له عێراق 10 تا 15 مووشهكیان دامهزراندووه و ئامادهی هاویشتنیان كردووه.
ئێرانییهكان چهندین جار رایانگهیاندووه كه به پێچهوانه سهدام، له بهرامبهر ههر جۆره هێرشێك دژكردهوهی خێرا و به بڕشتیان دهبێ و چاوهڕوانی رێگاچارهی بێ سوودی وهك دهست تێوهردانی رێكخراوه نێونهتهوهییهكان نابن.سه ر چاوه خۆرهه ڵات نێوز
 |
